Veilig ontwerpen

3 Summerschools in 1 zomer

Het Kennislab voor Urbanisme biedt deze zomer 3 gratis Summerschools aan. Meld je nu aan voor:

28, 29, 30 JUNI – SUMMERSCHOOL MOERDIJK
We zoeken 24 jongprofessionals die tijdens een gratis intensieve summerschool op 28, 29 en 30 juni aan de slag willen met een visie voor Klundert. Een visie waarin ruimtelijk beleid, veiligheid en economie worden geïntegreerd. Lees meer en meld je aan…

3, 7, 14 JULI – SUMMERSCHOOL JOURNALISM & SMART CITIES
Sommige schrijvers werken tien jaar een boek, wij maken er eentje in drie dagen. Op maandag 3 juli, vrijdag 7 en vrijdag 14 juli organiseert het Kennislab voor Urbanisme i.s.m. met uitgeverij Elba-Rec de Summerschool Journalism & Smart Cities. Schrijf jij mee? Lees hier verder en meld je aan…

28, 29, 30 augustus – SUMMERSCHOOL ZUID-HOLLAND
Op 28, 29 en 30 augustus 2017 organiseert het Kennislab voor Urbanisme een summerschool voor ambitieuze jongprofessionals én seniors die graag meedenken en meewerken aan de toekomst van de Provincie Zuid-Holland. Dat doen we in samenwerking met en op verzoek van de Provincie. Lees meer en meld je aan…

28-30 juni gaan we weer op summerschool. Schrijf je nu in!

Dit is Klundert. Klundert ligt slechts één groenstrook verwijderd van industrieterrein Moerdijk, één van de grootste haven- en industriegebieden van ons land. Wonen en opslag en transport van gevaarlijke stoffen vinden hier op korte afstand van elkaar plaats.

We zoeken 24 jongprofessionals die tijdens een gratis intensieve summerschool op 28, 29 en 30 juni aan de slag willen met een visie voor dit vestingstadje. Een visie waarin ruimtelijk beleid, veiligheid en economie worden geïntegreerd.

Wil jij:

>> Leren over Omgevingswet en het nieuwe Omgevingsveiligheidsbeleid en deze kennis (letterlijk) toepassen in Moerdijk?

>> In contact komen met deskundigen, bestuurders en andere professionals, van onder andere het ministerie van IenM en Antea?

>> Samenwerken met andere jongprofessionals (studenten en afgestudeerden) met verschillende achtergronden (van planologie tot sociologie en van economie tot filosofie: iedereen kan zich opgeven)?

>> En daarmee ook nog een mooie geldprijs winnen?

 

Kijk op www.kennislabvoorurbanisme.nl/summerschool-zomer17 voor het programma en meer informatie. Of schrijf je direct in (vóór 8 juni) via deze link.

6 innovaties om omwonenden Chemelot zelfredzamer te maken

Wat doen mensen in het eerste half uur na een ramp en hoe kunnen we zorgen dat ze de juiste keuzes maken? Die vraag stond centraal tijdens het Innovatieatelier Smart Safe op donderdag 18 mei in het stadhuis van de gemeente Sittard-Geleen. 

Deelnemers aan het atelier waren burgergroepen, gemeentelijke en provinciale betrokkenen, vertegenwoordigers van Chemelot en externe experts op het gebied van wayfinding, smart technology en communicatie

Chemelot is een bijzonder gebied. 800 hectare met 50 installaties waaronder naftakrakers, polymerisatiefabrieken, ammoniakfabrieken en salpeterzuurfabrieken. De kans dat er iets misgaat is heel klein, maar de gevolgen kunnen groot zijn als er wel iets gebeurt en niet iedereen weet wat hij/zij moet doen. Hoe houd je de impact zo klein mogelijk. Chemelot is daarmee een ideaal voorbeeld voor een Innovatieatelier om met experts te zoeken naar ruimtelijke, communicatieve en smart verbeteringen om omwonenden zelfredzamer te maken.

De groep van veertig personen was zorgvuldig geselecteerd op basis van expertise en betrokkenheid. ‘Want iedereen heeft een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk slachtoffers vallen’, stelt Edwin Pirson, beleidsmedewerker Externe Veiligheid bij de gemeente Sittard-Geleen. ‘Bij zelfredzaamheid gaat het erom dat burgers zichzelf zonder hulpdiensten in veiligheid kunnen brengen.’

Pirson raakt daarmee direct een gevoelig punt, want zijn we niet zo geconditioneerd dat we niet eens meer reageren op sirenes (WAS-palen).Het is een zorg die duidelijk leeft in de groep. ‘Hoe krijgen we burgers zover dat ze ook daadwerkelijk actie ondernemen en hoe krijgen we ze vervolgens zover dat ze dan ook nog doen wat we beogen?’ Bij verschillende rampscenario’s, met brand-, explosie- of gifgevaar, moeten burgers namelijk weer anders handelen. ‘Bij explosiegevaar is het bijvoorbeeld levensgevaarlijk om dicht bij een raam te staan, maar dat wordt nooit gecommuniceerd’, merkt een bezorgde bewoner terecht op.

Gelukkig leven we ook in een tijd waarin veel mensen altijd in verbinding staan met de buitenwereld door het gebruik van smartphones en een exponentiële groei aan big data. Middelen die een rol kunnen spelen in het informeren van mensen die in de buurt van de ramp zijn zodat ze de juiste keuzes kunnen maken. Het zijn zaken waar de betrokkenen in verschillende groepen zich een dag lang mee bezig hebben gehouden om te komen tot zes innovaties voor het verbeteren van zelfredzaamheid. In het kort de pitches voor meer zelfredzaamheid.

1. Google Ramp

Zodra er een sirene gaat en je een NL-Alert krijgt, kun je op Google vinden hoe je weg kunt komen met de innovatie Google Ramp. Een idee dat gebruikmaakt van bestaande technieken, maar waarbij nog wel complexe software nodig is die uitrekent hoe de ramp zich verspreidt op basis van bijvoorbeeld weersomstandigheden. Als je die datasets koppelt, kun je een op maat gemaakt advies sturen naar mensen die zich op een zeker moment in de buurt van de ramp bevinden. Of juist een signaal krijgen dit gebied te vermijden. ‘Wie wil hiervoor betalen’, is de grote vraag die blijft hangen.

2. Training van de buurman

Een praktischer idee is de training van de buurman. Wie op Chemelot werkt, moet namelijk een uitgebreide training volgen. Dat traject kun je ook verplichten voor omwonenden. Niet zo uitgebreid als de mensen die er komen werken, maar met een training van twee uur ben je al heel ver. Die trainingen kunnen worden gegeven door mensen uit de buurt. In elke wijk in de gemeente Sittard-Geleen wonen namelijk mensen die op Chemelot werken. Zo’n training wordt daarmee ook een contactmoment tussen het bedrijvenpark en omwonenden. Elke klacht is namelijk ook een gratis advies. Deze trainingen kunnen onderdeel zijn van de bredere communicatiestrategie van Chemelot waarin met meer openheid wordt gesproken over de risico’s die wonen in de buurt van Chemelot met zich meebrengt.

3. Evacuatieplan voor zelfredzaamheid op bedrijventerrein

In de gevarenzone van Chemelot ligt een gemengd bedrijventerrein met horeca en een crematorium. Een plek waar dagelijks veel mensen komen die enerzijds niet van mogelijke gevaren op de hoogte zijn, en anderzijds niet precies weten wat ze moeten doen op het moment van een ramp. Onderzocht kan worden of een evacuatieplan voor het gebied zinvol is. Ook hier wordt gebruikgemaakt van de kracht van de wijk door werknemers op bedrijventerreinen te instrueren over de handelingen die moeten worden verricht.

4. Airbnb voor schuilkelders

Net als je je huis deelt voor toeristen, kun je ook je woning delen voor mensen die een schuilplek zoeken. In een app verzamel je gebouwen die goed bestand zijn tegen brand en toxische stoffen en waar mensen zijn die je opvangen en die je kunnen helpen. Een gemeentehuis zou een goede plek zijn, maar ook buurtgenoten met schuilkelders of sterke woningen en een bhv-opleiding zouden goede safe havens kunnen zijn. De safe havens kun je communiceren met een bordje op je deur of je zet het in een applicatie.

5. Netwerk van safe havens

In aansluiting op dat idee stelt een andere groep voor om een netwerk van safe havens op te zetten in de wijken. Via zo’n platform komen er in elke wijk oriëntatiepunten met adressen waar je naar binnen kunt gaan. Op die safe havens zitten mensen met kennis die jou verder kunnen helpen en waar de brandweer je indien nodig ophaalt. Geen digitale applicatie, maar bekende plekken in de wijk waar je kennis en veiligheid kan vinden. De routes naar veilige plekken zou je kunnen gaan markeren met markeringen op lantaarnpalen, zodat je direct weet waar je heen moet.

6. Smartphones voor ouderen

Er is een kwetsbare groep ouderen die nog niet beschikt over smartphones om live updates te ontvangen over gevaarlijke situaties. Die groep kun je een soort smartphone geven die enkel gebruikt kan worden voor informatie over incidenten. Als er een incident is, toont het display automatisch de informatie over de beste handelingen.

Reflectie burgemeester Sittard-Geleen

‘Stuk voor stuk goede ideeën die zich erg richten op de communicatie na een incident’, zegt burgemeester van Sittard-Geleen Sjraar Cox in zijn reflectie op de pitches van de groepen. ‘Niet elk idee zal de eindstreep halen en de ideeën zijn natuurlijk nog niet af. Hier en daar roepen ze vragen op over uitvoerbaarheid op het gebied van geld en/of het daadwerkelijke effect dat het kan hebben op de zelfredzaamheid. Dat kun je ook niet verwachten na een dag.’

Conclusie van de dag is dat er geen generiek toepasbaar beoordelingskader bestaat voor zelfredzaamheid; locatiespecifieke elementen werken sterk door in het actieplan dat je opstelt. Bij het inzetten van maatregelen is het daarom belangrijk dat dit door vele stakeholders wordt bekeken met kennis van het vakgebied.

Om daar meer inzicht in te krijgen worden de zes ideeën binnenkort uitgedokterd door een groep studenten die ook aanwezig waren tijdens het Innovatieatelier. Ze hebben de hele dag meegelopen en meegedacht en proberen de ideeën nu verder te helpen. Het beste idee wordt gepresenteerd tijdens de burgemeestersreis die het Kennislab voor Urbanisme op 31 mei organiseert naar de gemeente Sittard-Geleen.

Topstudenten gezocht voor Innovatieatelier #SmartSafe (18 mei)

Naftakrakers, polymerisatiefabrieken, ammoniakfabrieken en salpeterzuurfabrieken. Chemelot in Sittard is een van de interessantste gebieden op het gebied van ruimtelijke ordening en externe veiligheid in Nederland. Wij zoeken 12 topstudenten en jongprofessionals die op donderdag 18 mei samen met experts innovatieve ideeën bedenken.

Tijdens het Innovatieatelier gaan we kijken naar het eerste half uur na een ramp. Hoe richt je het in zodat er zo min mogelijk schade is? De focus ligt op de toekomst van het veiligheidsbeleid.

  1. Je leert over de relatie tussen externe veiligheid en ruimtelijke ordening.
  2. Je past deze kennis toe op de casus in Sittard.
  3. Je komt in aanraking met verschillende potentiële werkgevers
  4. Je focust je op vernieuwende oplossingen voor omgevingsveiligheid. Die bedenk je zelf! Je bent enorm vernieuwend bezig met je vak (en je leert van dé specialisten op dit gebied).

knop-kennislab-aanmelden-250pxProgramma

10.00 uur – Ontvangst en welkom
10.15 uur – Inleiding Veilig Ontwerp door Alex de Roos (Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving)
10.35 uur – Inleiding op de EV-kant van de casus door Edwin Pirson of Michael Graafhuis, gemeente Sittard-Geleen
10.55 uur – Inleiding gebiedscommunicatie door Fred Inklaar (Mijksenaar Wayfinding)
11.15 uur – Uitleg van het innovatieatelier en aan de slag door Ad de Bont
11.30 uur
– Ontwerpronde 1: Focus op 3 insteken:
>> fysieke inrichting/ ruimtelijk
>> innovatieve techniek/ wayfinding
>> communicatie
12.30 uur – Lunch
13.00 uur – Presenteren van ideeën
13.30 uur – Ontwerpronde 2 koppelen van ideeën aan gebieden: de Geleense woonwijken Lindenheuvel en Krawinkel en het recreatiegebied Steinerbosch in Stein. We koppelen elke insteek aan een gebied, zo maken we de ideeën concreet en toetsen we of hetgeen we bedacht hebben ook echt kan.
13.45 uur – Start ronde 2
14.45 uur – Presenteren van ideeën en maken vervolgafspraken
15.30 uur – Opleveren ideeën burgemeesters
16.30 uur – Borrel

We werken met 3 groepen professionals en 1 groep studenten. We stellen de groepen heel zorgvuldig samen. Switchen tussen de groepen mag niet (want dan raakt het uit balans). We leiden de gesprekken redelijk strak, zodat we echt komen tot nieuwe ideeën. Gespreksleiders daarbij zijn Ad de Bont (Urhahn), Marion van der Voort en Jan-Willem Wesselink.

Woensdag 24 mei: uitwerkdag

Na het ontwerpatelier organiseren we op 24 mei een bijeenkomst waar studenten de resultaten verder uitwerken. De exacte invulling hiervan is ook afhankelijk van de resultaten van 18 mei. We houden deze uitwerkdag in Sittard of op het Kennislab voor Urbanisme in Amersfoort. Dat wordt nog nader bepaald.

Wat levert het op?

>> Je leert tijdens het Innovatieatelier over externe veiligheid en de betreffende case.
>> Je komt in aanraking met een interessant netwerk van potentiële werkgevers.
>> We zorgen voor een lekkere lunch.
>> Of je studiepunten krijgt voor deze opdracht, ligt aan je opleiding. Als we je daarbij kunnen helpen, doen we het graag.

Waar is het?

Het Innovatieatelier wordt gehouden in het Stadhuis Sittard Geleen: Hub Dassenplein 1, 6131 LB Sittard

knop-kennislab-aanmelden-250px

Dit kennisatelier organiseren we in samenwerking met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving en de gemeente Sittard-Geleen. De aanmelding sluit uiterlijk 1 mei. De organisatie houdt zich het recht voor de sluitingstermijn te vervroegen. Dit wordt ruim op tijd op onze site aangekondigd.

Achtergrond over de casus

Voor de gemeente Sittard-Geleen zijn begrippen als externe veiligheid en groepsrisico dagelijkse kost. Met Chemelot binnen de gemeentegrenzen doen de ruimtelijke en veiligheidsprofessionals aan veilig ontwerpen voor gevorderden. En daarom organiseren we er ook een ontwerpatelier voor gevorderden. Niet het samenbrengen van EV en RO is de vraag, maar het samen nadenken over nieuwe oplossingen voor zelfredzaamheid. Het ontwerpatelier wordt dus voor één keer een innovatieatelier.

Dat doen we rond Chemelot. We richten ons op de Geleense woonwijken Lindenheuvel en Krawinkel en het recreatiegebied Steinerbosch in Stein. Elk gebied heeft zijn eigen risico-verhouding met Chemelot (toxische wolken, explosiegevaar en brandgevaar).

De belangrijkste vraag die centraal staat tijdens dit ‘innovatie-atelier’ is hoe we de zelfredzaamheid van de bewoners (en gebruikers) van het gebied kunnen versterken. Dat is belangrijk omdat in het eerste half uur na een ramp de kans op slachtoffers het grootst is en de hulpdiensten meestal nog niet ter plaatse kunnen zijn.

Met andere woorden: hoe zorgen we ervoor dat de mensen in het gebied op de goede manier vluchten of juist niet? Dat is geen gemakkelijke opgave. Ervaring leert ons dat veel mensen weten dat een sirene gevaar betekent, maar veel minder mensen ook actie ondernemen als de sirene afgaat.

Tijdens het kennisatelier en het ontwerpatelier willen we nieuwe innovatieve manieren bedenken om de zelfredzaamheid te vergroten. Dat doen we op de manier die we kennen: uitgaande van een bestaande casus. Maar waar we in andere ontwerpateliers focusten op ruimtelijke maatregelen, is hier het icoon ‘communicatie’ het meest belangrijk.

Met deze opzet geven we ook invulling aan het project “Integrale programma externe veiligheid Sittard-Geleen”. We focussen daarbij op een gedeelte van fase 2, “het inventariseren/verkennen van instrumenten en, mogelijke voorzieningen en maatregelen”.

Uitwerkdag op woensdag 24 mei
Het inventariseren/verkennen van instrumenten en, mogelijke voorzieningen en maatregelen. In deze fase wordt de vraag uitgewerkt in hoeverre instrumenten een meerwaarde hebben bij de uitvoering van het beleid.

Instrumenten, maatregelen en voorzieningen worden uitgewerkt per ’bronsoort’ om vervolgens te bepalen in hoeverre sprake is van overlap / integraliteit bij de toepassing. Per risicobron bestaat in Nederland deels al een model maatregelen-/voorzieningen-pakket, danwel worden deze thans uitgewerkt in het kader van de Omgevingswet.

Voor ons van belang is een duiding van de daadwerkelijke toepasbaarheid op lokaal niveau waarbij de integrale aanpak de voorkeur geniet.

‘Connected landscape’ wint summerschool Terneuzen

Met behulp van de nieuwe zeesluis groene energie opwekken voor een elektrisch aangedreven treinverbinding richting Gent. Daarmee wonnen studenten en young professionals Maya, Shiyu , Nicolas en Julia de Summerschool ‘Testrit Omgevingswet’ in Terneuzen. Een samenvatting van de drie inspirerende dagen die we beleefden in de Kanaalzone.

Deze diashow vereist JavaScript.

Drie dagen lang (van 1 tot en met 3 maart) werkten 24 studenten aan een omgevingsvisie met een speciale focus op omgevingsveiligheid voor het grensgebied tussen Gent en Terneuzen. Daarbij was de opdracht rekening te houden met de opening van de nieuwe zeesluis die in 2022 open gaat – en het gebied naar alle waarschijnlijkheid een economische impuls zal geven – en met het feit dat we in België en Nederland anders omgaan met ruimtelijke ordening en externe veiligheid.

Een vol programma

Tijd om achterover te leunen was er niet. Net als eerdere summerschools in Sloterdijk en Wijk aan Zee zat het programma van uur tot uur vol. Op dag 1 kregen de deelnemers na ontvangst op het stadhuis een grote hoeveelheid aan informatie te verwerken: over de Omgevingswet, omgevingsveiligheid en over de ruimtelijk-economische ontwikkelingen in het gebied rondom het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Dag 2 stond in het teken van belangen. ’s Ochtends hebben we geleerd hoe kunstmestfabrikant Yara, een bedrijf waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen worden gebruikt in de productieprocessen, omgaat met veiligheid en de omgeving. ’s Middags stond in het teken van speeddates met verschillende stakeholders (o.a. Stadsraad, Rijkswaterstaat, Omgevingsdienst, Veiligheidsregio, Gemeente, Havenbedrijf en BZW).

De tijd dringt

En dan is er nog pakweg 20 uur over om je omgevingsvisie te bedenken, uit te werken in 20 slides van 20 seconden aan een vakjury te presenteren. Die tijd werd volop benut: verschillende groepjes werkten tot in de vroege uren door aan hun plan. Aan burgemeester Jan Lonink (Terneuzen), directeur Veiligheid en Risico’s Peter Torbijn (Ministerie van Infrastructuur en Milieu), programmamanager van het netwerk Ontwerp Veilige Omgeving Marion van der Voort, Externe Veiligheidsspecialist Tonia Nagtegaal (Veiligheidsregio Zeeland) en manager externe relaties Gijsbrecht Gunter (Yara) de eer om het eindresultaat te beoordelen. Winnend groepje ‘Connected Landscape’ ging ervandoor met een cheque van 2.000 euro te besteden aan studiedoeleinden.

 

De 6 visies

In je SAS in de gezondste haven

Groep 1: Ivory, Max, Kyle en Cynthia

We kunnen streven naar de top 10 van grootste havens, maar we kunnen ook de nummer 1 worden als gezondste haven van Europa. Economische groei en een leefbare woonomgeving kunnen volgens groepje 1 alleen samengaan als je kiest voor een integrale, deliberatieve visie. Safety, Alliance en Sustainability zijn daarom de speerpunten waar je op moet richten. Het aanwijzen van functie- en bufferzones, een bouw- en renovatiestop in risicogebieden en geïsoleerd bouwen tegen externe veiligheidsrisico’s zijn invullingen van speerpunt Safety. Alliance kan worden behaald doorte investeren in een gezamenlijke risicokaart en noodplannen en intergemeentelijke samenwerking.  En als het gaat om Sustainability kiest groepje 1 voor klimaatneutrale woonkernen en een toelatingsbeleid voor circulaire, nieuwe industrie.

 

Meerzijdige identiteit in het landschap

Groep 2: Rixt, Sandu, Eileen, Bouke

‘Identiteiten kunnen niet zonder elkaar, ze versterken elkaar in dit gebied’, stelt Sandu. Daarom koos groepje 2 voor het investeren in één sterke identiteit die “zon, zee strand”, industriegebied en Zeeuwslandschap samenvoegt. Die identiteit kan het beste worden versterkt door het gebruik van landmarks en fysieke ingrepen in het landschap. Zo zou Sas van Gent haar uiterwaarden nadrukkelijker naar voren kunnen laten komen en zou je cultureel erfgoed zoals de staatslinie een prominentere rol in het landschap kunnen geven.

 

Connected landscape

Groep 3: Nicolas, Maya, Shiyu, Julia

Verbondenheid centraal in een “connected landscape”, dat is de hoofdmoot van de omgevingsmissie van winnend groepje 3. Groene stroom is een belangrijke verbinder. Nicolas: ‘Inwoner Joop uit Sluiskil woont straks in een gebied met nog meer bedrijvigheid en risico’s. Om de levenskwaliteit van Joop te verbeteren én economische groei in de Kanaalzone te realiseren moeten bedrijven en bewoners onderling verbonden worden. We willen daarom toewerken naar een modal split en de wegen weer vrij maken voor bewonersverkeer, een goede verbinding tussen Gent en Terneuzen en fietsbereikbaarheid. Ten behoeve van bedrijven realiseren we een groene treinverbinding, aangedreven door stroom uit de nieuwe zeesluis en buisleidingen voor het onderling coöperatief transport van grondstoffen. Zo zitten beide elkaar niet in de weg.’

 

Levensader Gent – Terneuzen

Groep 4: Lennart, Ewout, Merel, Lucy

Het Kanaal is geen Kanaal, maar een levensader. Dat is uitgangspunt van groepje 4. Hun aanpak gaat uit van de verschillende schaalniveaus. Internationaal is bekendheid en economie het speerpunt van de Kanaalzone. Samenwerking over de grens is daarvoor noodzakelijk. Regionaal is een gunstig vestigingsklimaat en clustering van bedrijven nodig, waar buistransport en synergie tussen bedrijven een belangrijke rol in zouden moeten spelen. En lokaal draait het om veiligheid en leefkwaliteit. Daarom moet de menselijke maat terug, moet het landschap visueel aantrekkelijk gemaakt worden en er ruimte komen voor recreatie.  Daarom de leus: ‘Omarm het Kanaal, start lokaal’.

 

Alles rond

Groep 5: Anke, Hidde, Jonathan, Inge

Groep 5 kiest voor circulaire clusters en verbonden kernen. Hidde: ‘We zien veel mogelijkheden voor de uitwisseling van grond- en afvalstoffen tussen bedrijven. De Kanaalzone zou een vooroploper kunnen zijn in circulaire economie. Yara levert restwarmte aan tuinders in de regio. Dit soort koppelingen zouden veel meer gemaakt kunnen worden. Noem het “Green Buddies”. Niet alleen tussen bedrijven, maar ook richting bewoners. Hoe fantastisch zou het zijn als werknemers van de bedrijven hun huizen verwarmen met restwarmte van de fabriek waarvoor ze werken?’. De circulariteit vertaalden ze ook door op kennis. Bewoners en bedrijven zouden informatie veel transparanter met elkaar moeten delen, bijvoorbeeld als het gaat om veiligheidsrisico’s van bedrijfsactiviteiten. ‘Iedereen is een veiligheidsexpert’.

 

Energiepositief in 2030

Groep 6: Bart, Imane, Sabine, Jonas

Zoveel mogelijk stroom opwekken en zo min mogelijk CO2-uitstoot. Wie in 2030 energiepositief wil zijn, moet op die twee dingen inzetten. Dat kan, volgens groep 6, in een symbiotische samenleving met een citylab voor risico’s. Dat houdt in dat we gaan experimenteren met risico’s – maar op een bewuste manier- , dat bewoners participeren als het gaat om thema’s als externe veiligheid, dat burgers en bedrijven duidelijk met elkaar communiceren en we verbindingen leggen tussen bedrijven en bewoners.

 

De summerschool werd georganiseerd in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, in samenwerking met het netwerk Ontwerp Veilige Omgeving, de gemeente Terneuzen, de Veiligheidsregio Zeeland en andere lokale stakeholders.

 

Slotevent Summerschool Terneuzen – 3 maart

24 studenten gaan drie dagen aan de slag met het schrijven een omgevingsvisie voor het grensgebied tussen Gent en Terneuzen. Daarbij houden ze rekening met de opening van de nieuwe zeesluis en de overeenkomsten en verschillen tussen Omgevingsveiligheidbeleid in België en Nederland. Wilt u weten wat ze in drie dagen klaar spelen? En samen met hen nadenken over de toekomst van het gebied? Kom dan naar het Slotevent van de Summerschool Omgevingswet in Terneuzen op vrijdag 3 maart 2017.

Na het succes in Wijk aan Zee en Sloterdijk organiseren we in opdracht van het ministerie van IenM en Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving een derde Testrit Omgevingswet, ditmaal in Terneuzen. 24 studenten gaan drie dagen aan de slag met de winnaarOmgevingswet en schrijven een omgevingsvisie voor het grensgebied tussen Gent en Terneuzen. De resultaten daarvan presenteren ze op 3 maart in het Stadhuis (Stadhuisplein 1, 4531GZ Terneuzentijdens een speciaal slotevent van de Summerschool van 13 tot 17 uur.
En daar kunt u bij zijn.

Meld u hier gratis aan: https://kennislab.typeform.com/to/BFa6Za

Waarom?
>> U leert over de omgevingswet van de mensen die de wet maken.
>> U leert over het omgevingsveiligheidsbeleid van de mensen bij het ministerie die die wet schrijven.
>> U ziet wat 24 jonge talenten daarmee klaarspelen in drie dagen in de Kanaalzone tussen Gent en TerneuzenEn wie weet voelt u zich dan ook wel weer een beetje student (niets fijner dan dat).
>> U krijgt van vijf slimme, ambitieuze groepjes een frisse blik op de toekomst van de Kanaalzone.

Lees hier alles over de summerschool.

Het programma is:

13:00 | Ontvangst

13:15 | Welkom door Jan-Willem Wesselink, hoofdlaborant van het Kennislab voor Urbanisme

13:30 | Een algemene introductie. Wat is de Omgevingswet? Hoe gaat die onze ruimtelijke ordening en het thema omgevingsveiligheid veranderen? Maar ook (via een gesprek) wat hebben de deelnemers aan de summerschool geleerd over de Omgevingswet en het omgevingsveiligheidbeleid? Wat zijn hun adviezen aan het Ministerie? Door: Annemie Wetzer, IenM

13:50 | Introductie op het casusgebied. Met wat voor gebied en context hebben we te maken? Welke  ruimtelijke/ economische opgave ligt hier? Met welke ontwikkelingen krijgen we de komende jaren te maken? Door: gemeente Terneuzen

14:10 | Dit is de jury  (voorzitter burgemeester Jan Lonink | Peter Torbijn, directeur Veiligheid en Risico’s IenM | Ivonne Bielemans, Zeeland Seaport | Elie van Strien, directeur Veiligheidsregio (onder voorbehoud) | Marion van der Voort, Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving)

14:30 | De studentengroepen presenteren hun resultaten via een flitsende pecha kucha aan de jury. Na iedere presentatie gaan we met elkaar in gesprek.

16:15 | Juryberaad en aansluitend de bekendmaking van de winnaars

16:45 | Time to drink

Meld u hier gratis aan: https://kennislab.typeform.com/to/BFa6Za

Wij hebben -nog meer- zin in de Summerschool (1,2,3 mrt)

Deze diashow vereist JavaScript.

1, 2, 3 maart gaan we op summerschool naar Terneuzen. En daar hebben we nog meer zin in gekregen nadat we op verkenning zijn geweest in het gebied. Wat we al wisten, werd maar weer eens bevestigd: Zeeuws-Vlaanderen is een van de meest fascinerende stukken Nederland. De grensstreek is overal boeiend, maar als op die grens een enorm havengebied ligt, dan wordt het extra spannend. En als aan het begin van die haven een sluis wordt gebouwd die net zo diep wordt als die van het Panamakanaal, worden wij blij.

Voor zowel ruimtelijke als EV-specialisten is het Kanaal van Gent naar Terneuzen een gebied om je vingers bij af te likken. En als je daar een omgevingsvisie voor moet schrijven, moet elke bestuurskundige gelukkig worden.

En dus hebben we onze hoofdvraag verder aangescherpt en is die nu: ‘Schrijf een omgevingsvisie voor het grensgebied tussen Gent en Terneuzen, met speciale een focus op omgevingsveiligheid. Houd rekening met de opening van de nieuwe zeesluis en de overeenkomsten en verschillen werkwijzen in beide landen..’ Want natuurlijk willen we dat de deelnemers aan de summerschool leren over de omgevingswet, maar ook van de manier waarop onze Vlaamse buren bezig zijn met externe veiligheid en ruimtelijke ordening. Wellicht scherpen we de vraag nog een beetje aan, maar dat merken jullie op 1 maart.

Oh ja, ook leuk: de burgemeester van Terneuzen (Jan Lonink) wordt de voorzitter van de jury van onze summerschool. Ook daar zijn we erg blij mee. Net als we erg blij zijn met de warme ontvangst in het Zeeuwse land. Dank aan de gemeente Terneuzen, de omgevingsdienst, het havenbedrijf en de veiligheidsregio voor de manier waarop we samen deze summerschool tot een succes gaan maken. We hebben er veel zin in!

Wil je meegenieten? Bekijk dan de diashow bij dit bericht. Aan het eind van je wat foto’s van ons hostel in Gent. Want daar slapen we. Ook leuk!

Ook meedoen? Het kan nog, maar loopt wel snel vol. Wees er dus snel bij! Klik hier voor meer info.

Summerschool (mrt ’17): Omgevingsvisie voor de veiligste haven

SummerschoolSloterdijk (2)Op 1, 2 en 3 maart 2017 organiseert het Kennislab voor Urbanisme tussen Gent en Terneuzen een summerschool voor ambitieuze jongprofessionals en studenten die het leuk vinden om meer te doen dan de opleiding (of werkgever) van ze vraagt. Dat doen we in samenwerking met verzoek van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Wil jij in drie dagen…
1) leren hoe de nieuwe Omgevingswet en het nieuwe Omgevingsveiligheidsbeleid in elkaar zit?
2) deze kennis (letterlijk) toepassen op het Kanaal van Gent naar Terneuzen?
3) in contact komen met deskundigen, bestuurders en andere professionals uit Nederland en België?
4) dat samen doen met andere jongprofessionals (studenten en afgestudeerden) met heel verschillende achtergronden?
5) Op de koop toe 500 euro winnen?

Lees hier meer.

24 nov: Werken met het ‘Ontwerpatelier’

20160825-ontwerpatelier-zaanstad-110Al sinds begin 2015 is het Kennislab voor Urbanisme actief betrokken bij de Ontwerpateliers van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving. En steeds vaker krijgen we vragen hoe zo’n ontwerpatelier nou precies werkt en waarom het een succes is. Dat leggen we graag uit.
Tijdens het Relevant Congres op 24 november in Amersfoort verzorgen we een deelsessie waarin we een kijkje in de keuken geven en je kan leren hoe een ontwerpatelier werkt. We laten zien hoe een team van stedenbouwkundigen en veiligheidsexperts binnen een dag ruimtelijke oplossingen schetsen voor plekken waar externe veiligheid veel aandacht vraagt. Dit gebeurt samen met lokale stakeholders.
Maar dat kan natuurlijk ook voor andere onderwerpen waar ruimte en veiligheid schuren. Milieu bijvoorbeeld. Of verkeer. Komen dus.

Topstudenten gezocht voor Kennisatelier in Beverwijk (14 dec)

We zoeken 8 topstudenten die nog beter willen worden voor een gratis kennisatelier op 14 december in Beverwijk.

Daar doen we 3 dingen (zin in een uitgebreide uitleg? Klik hier):

  1. We leren over de relatie tussen externe veiligheid en ruimtelijke ordening.
  2. We passen deze kennis toe op de casus in Beverwijk.
  3. We maken hier een pecha kucha presentatie over die we op 31 januari presenteren aan vakprofessionals.

knop-kennislab-aanmelden-250pxProgramma

burgemeestersreis-netwerk-ontwerp-veilige-omgeving-5610.15 uur – Ontvangst
10.30 uur – Welkom door burgemeester Freek Ossel van Beverwijk
11.00 uur – Inleiding over externe veiligheid en groepsrisico door Alex de Roos (beleidsmedewerker externe veiligheid bij de provincie Zuid-Holland)
11.30 uur – Inleiding op de ruimtelijke context en externe veiligheidcontext van de casus Beverwijk Centraal (lezingen door Bart van de Bovenkamp, Josselin Bakker en Arthur de Boer
12.00 uur – Rondleiding door het plangebied
13.00 uur – Lunch en zelf aan de slag. We maken een pecha kucha over wat we hebben geleerd hebben in de ochtend
15.30 uur – We presenteren die pecha kucha aan wethouders Tim de Rudder van Beverwijk en Ronald Vennik van Velsen en krijgen feedback
16.30 uur – Afsluitende borrel

En dan…
We maken op 14 december 2 pecha kucha presentaties. Die moeten worden gepresenteerd aan vakprofessionals op 31 januari. We hopen dat tenminste 2 van de deelnemers aan de bijeenkomst op 14 december dat kunnen doen. Zij moeten wel (samen met de andere deelnemers) de feedback verwerken die ze op hun presentatie hebben gekregen.

Wat levert het op?
>> Je leert tijdens het Kennisatelier  over externe veiligheid en de betreffende case.
>> Je mag meedoen aan het Ontwerpatelier. Een bron van waardevolle extra kennis én netwerk.
>> Het netwerk dat daar aanwezig is, wordt ook jouw netwerk.
>> We zorgen voor een lekkere lunch.
>> Of je studiepunten krijgt voor deze opdracht, ligt aan je opleiding. Als we je daarbij kunnen helpen, doen we het graag.

Waar is het?
Het Kennisatelier wordt gehouden in Villa Beeckzangh, Beecksanghlaan 38, 1951 LR Velsen-Noord

knop-kennislab-aanmelden-250px

Dit kennisatelier organiseren we in samenwerkinge met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving.

Leerzame reis naar Ruhrgebied

Op 13 en 14 oktober 2016 organiseerde het Kennislab voor Urbanisme op verzoek van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving een studiereis voor burgemeesters naar het Ruhrgebied. In 25 uur werd een select gezelschap Nederlandse burgemeesters bijgepraat over hun verantwoordelijkheid voor externe veiligheid in de nieuwe Omgevingswet. Het werd een leerzame en succesvolle reis.

Deze diashow vereist JavaScript.

foto’s: Rob Acket

Op 13 oktober reisden de deelnemers per bus naar het Duitse stadje Marl, waar een van de grootste chemieparken van West-Europa, staat. Tijdens de heenreis kregen de deelnemers uitleg door Anne Michiels van Kessenich (projectleider bij CIRINT, Critical Infrastructure Resilience International Network) over het begrip risico en door Alex de Roos (beleidsmedewerker externe veiligheid bij de provincie Zuid-Holland) over groepsrisico.

Die kennis kon worden toegepast bij het bezoek aan het Chemiepark Marl, waar de deelnemers een rondleiding kregen én in de discussie met Duitse vakgenoten die we ontmoetten in het gemeentehuis van Marl. Na een vergelijking tussen het Duitse en het Nederlandse omgevingsveiligheidsbeleid, presenteerden Marlieke Jansen en Simon Koetsier het idee ‘Ruhrgang’, waarmee ze eerder dat jaar de Summerschool in het Ruhrgebied wonnen. En de onderliggende vraag van die summerschool, ‘hoe ga je om met woonbebouwing vlakbij een chemiepark?’, bleek ook voer voor discussie tussen de Nederlandse en Duitse bestuurders..

Tijdens de terugreis, aan boord van hotelschip Allegro, werd in een congressetting de Omgevingswet, het nieuwe veiligheidsbeleid en de rolverandering bij burgemeesters besproken. Daarbij werden vijf belangrijke lessen getrokken die hier uitgebreid worden toegelicht

1 – De impact van de Omgevingswet op de gemeentelijke praktijk is enorm
Alleen burgemeester kan dat in goede banen leiden

2 – Gemeenten moeten opnieuw uitvinden wat hun rol is
Met burgemeester als hoofduitvinder

3 – De overgangsperiode is tien jaar
Alleen een burgemeester zit zo lang op dezelfde post

4 – Veiligheid dient te worden geborgd in alle omgevingsvisies en omgevingsplannen
Gezag burgemeester is daarbij cruciaal

5 – Burgemeesters moeten en kunnen al doende leren

Lees hier een uitgebreide toelichting op de lessen.

En nu verder…
Verschillende burgemeesters hebben aangeboden actief te willen bijdragen aan zo’n lerend netwerk. Het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving maakt dat de komende maanden concreet.

Alleen burgemeester kan Omgevingswet tot succes maken – 5 redenen

De jaren twintig van deze eeuw worden voor urbanisten het decennium van de omgevingswet. Dag ruimtelijke ordening, hallo omgevingsvisies. Tijdens de studiereis voor burgemeesters die het Kennislab voor Urbanisme organiseerde op verzoek van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving, trokken we vijf lessen hoe je deze megaverandering zonder kleerscheuren overleeft. En daarbij speelt de burgemeester altijd de hoofdrol.

burgemeestersreis-netwerk-ontwerp-veilige-omgeving-951 – De impact van de Omgevingswet op de gemeentelijke praktijk is enorm
Alleen burgemeester kan dat in goede banen leiden
Maar liefst 26 wetten worden vervangen door één Omgevingswet, dat betekent veel minder wettekst en veel minder regels. Maar de werkelijke impact van de verandering gaat in dat cijfergeweld verloren. Die is dat we geen vernieuwde of gemoderniseerde wet voor de ruimtelijke ordening krijgen, maar een volledig nieuw stelsel van wet- en regelgeving voor de manier waarop we ons land fysiek inrichten en beheren. De impact daarvan is vergelijkbaar met 3 september 1967, H-dag, de dag waarop de Zweden aan de rechterkant van de weg gingen rijden. Of eigenlijk is de impact nog veel groter. Want waar de Zweden in één keer omgingen, neemt de transitie naar de Omgevingswet 10 jaar in beslag. De impact is ook groter, omdat we (om bij het voorbeeld te blijven) geen auto blijven rijden, maar ons gaan voortbewegen in een voertuig dat nog wordt ontwikkeld. De Omgevingswet en het planningsstelsel daarachter kent ook geen vergelijkbaar voorbeeld in de wereld. De manier waarop we onze ruimte voortaan inrichten (alles mag, behalve wat verboden is), wordt nergens anders toegepast. De omwenteling is ongekend.
Door de invoering van de Omgevingswet komt een einde aan de manier waarop we ons land de afgelopen eeuw hebben ingericht en moeten we dus afscheid nemen van de instituties die we daarom hebben gebouwd. Bij gemeenten betekent dat bijvoorbeeld het einde van de afdeling RO, om het maar even concreet te maken. Het betekent ook het einde van een cultuur waarin we de ruimte planden. Die cultuurverandering gaat enorm veel pijn doen binnen de gemeentelijke organisatie en daarbuiten.

burgemeestersreis-netwerk-ontwerp-veilige-omgeving-882 – Gemeenten moeten opnieuw uitvinden wat hun rol is
Met burgemeester als hoofduitvinder
In de afgelopen eeuw is de rol van de gemeente regelmatig veranderd. Een eeuw geleden begon de gemeente als scheidsrechter, maar al snel werd ze medespeler, doelpaal en voetbal in het zelfde spel. De Omgevingswet maakt daar een eind aan. Gemeenten gaan voor zichzelf duidelijk krijgen wat hun rol is en die uitdragen.
Veel gemeenten moeten de komende tijd die discussie voeren. Wie ben ik? Wat doe ik? Wat doet de ander? En hoe reageer ik daarop? Met ander woorden: wat is het publieke belang en wat niet? Tegelijkertijd veranderen ook de rollen van anderen. Het bedrijfsleven, de vastgoedsector, burgers enzovoort krijgen een nieuwe rol die ze nog niet goed kennen, maar soms al wel spelen. Kijk naar de manier waarop burgergroepen zich verenigen en soms mee en soms tegen de overheid zijn. Maar, zo werd er gezegd, alles aan de burgers overlaten is geen oplossing. ‘Burgerinitiatieven bouwen geen Coentunnel’. Zijn burgers sowieso wel in staat om belangen goed af te wegen? Er zijn meer twijfels over de capaciteiten van de andere stakeholders. Kan de provincie het niveau aan van een G32-stad of groter? Is het bedrijfsleven wel te vertrouwen? Die roldiscussie en vertrouwensdiscussie moet worden gevoerd en de burgemeester moet die, van boven de partijen uit, voorzitten.

burgemeestersreis-netwerk-ontwerp-veilige-omgeving-1003 – De overgangsperiode is tien jaar
Alleen een burgemeester zit zo lang op dezelfde post
Vanaf het moment dat de wet ingaat (waarschijnlijk 2019) geldt een overgangsperiode van tien jaar waarin gemeenten van het ene systeem (de Wet ruimtelijke ordening en de andere 25 wetten) overstappen op het nieuwe systeem (de Omgevingswet). Tien jaar, dat is tweeëneenhalve raadsperiode, er is vrijwel geen wethouder in Nederland die zo lang hetzelfde doet. Daarbij komt dat in die periode bepaald moet worden welke wethouder over de Omgevingswet gaat. Leg het nieuwe systeem op de bestaande werkelijkheid en je ziet dat de Omgevingswet de domeinen raakt van alle wethouders.
Als enige (mogelijke) continue factor, krijgt de burgemeester de kans om het verschil te maken. Maar dat vergt zorgvuldige voorbereiding en veel kennis van de komende veranderingen. Burgemeesters moeten volledig vertrouwd zijn met het nieuwe wettelijke kader, anders worden ze er door opgeslokt.
De Omgevingswet vraagt namelijk om een visie op de gemeente (de omgevingsvisie) die integraal is en voorschrijft waar de kaders zijn. De huidige reflex in een aantal gemeenten is dat de afdeling ruimtelijke ordening het voortouw neemt in het schrijven van deze visie, maar dat is niet logisch. Het is immers een integrale visie. Een sterke rol voor de burgemeester is hier niet alleen gewenst, maar ligt ook voor de hand. En hoe het politieke spel vervolgens wordt gespeeld, ook dat moeten college en raad met elkaar uitvinden.
De verwachting is dat de nieuwe manier van werken kan leiden tot een verlichting van de regeldruk. Maar hoe groot die verlichting is, is aan de gemeenten zelf. . Bovendien is er altijd maatwerk mogelijk. ‘Maatwerk is het nieuwe woord voor afwijken’, werd gesteld. Maar stel dat de regeldruk met tachtig procent vermindert, dan heeft dat organisatorische gevolgen. Een sterke rol voor de burgemeester is ook hier weer gewenst.

burgemeestersreis-netwerk-ontwerp-veilige-omgeving-904 – Veiligheid dient te worden geborgd in alle omgevingsvisies en omgevingsplannen
Gezag burgemeester is daarbij cruciaal
De Omgevingswet gaat uit van het ja-tenzij-principe. Een belangrijke ‘tenzij’ is omgevingsveiligheid en groepsrisico. Maar waar dat in het huidige systeem achteraf werd getoetst, zitten de veiligheidsdiensten bij de Omgevingswet vanaf dag één aan tafel. Het schillenmodel, waarbij de ruimtelijke consequenties afnemen naarmate je verder vanaf de risicobron bent, past goed bij de nieuwe wet.
Maar het is ook een grijs gebied. Want hoe krijg je bedrijven zover dat ze echt hun verantwoordelijkheid nemen, ze de benodigde info geven, de regels naleven en dat ze mee- in plaats van tegenwerken. Daarbij kan de druk van consumenten een belangrijke rol spelen, maar ook het gezag van de burgemeester. Veel bedrijven, ook de grotere, hebben op dit moment een vrij korte scope. De snel veranderende wereld maakt hen kwetsbaar en onzeker. Integriteit is, zo constateren de aanwezige burgemeesters, niet vanzelfsprekend. De nieuwe wet gaat uit van regeldrukverlichting en een kleinere overheid, maar kan dat wel als je met grote bedrijven te maken hebt?
Tegelijkertijd heeft het college van B&W ook andere belangen te dienen. Van de werknemers op een chemiepark bijvoorbeeld. Of van de omwonenden. Die soms zo dicht bij een risicobron wonen, dat verhuizen een verstandige optie is. Maar dat zien zij vaak weer niet zitten.

burgemeestersreis-netwerk-ontwerp-veilige-omgeving-1035 – Burgemeesters moeten en kunnen al doende leren
Het is niet de vraag wat we van de Omgevingswet vinden, de wet is immers al aangenomen, maar hoe de wet wordt ingezet. De wet biedt inhoudelijk de kans om ons land flexibel te maken en toch veiliger. De invoering van de wet kan een manier zijn om de rol van de gemeente intern en extern te herijken. Inclusief die van de burgemeester, die de continue factor blijkt in een veranderend umfeld.
Om die verandering goed te laten verlopen is een lerend netwerk nodig van burgervaders en –moeders die geloven in de kansen van de wet en die optimaal willen benutten. Burgemeesters zijn de sleutel tot succes bij invoering van de Omgevingswet.

Deze lessen zijn geleerd tijdens de studiereis voor burgemeesters die het Kennislab voor Urbanisme heeft georganiseerd op verzoek van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving op 13 en 14 oktober. Lees hier een reisverslag.

Smart City Signing wint Summerschool Zelfredzaamheid

Het idee ‘Smart City Signing’ heeft de Summerschool Ontwerp de Zelfredzaamheid gewonnen. En daarmee leverde de Summerschool in Enschede een start-up op met 2000 euro op zak en een presentatie aan de Enschedese gemeenteraad in het vooruitzicht. Ook het FiWare-lab heeft zich bij de winnaars gemeld om het idee verder te helpen.

summerschool-zelfredzaamheid-enschede-2De winnaars werden tijdens een feestelijke bijeenkomst op 19 oktober in Het Vrijdag in Enschede bekend gemaakt door wethouder Jeroen Hatenboer van Enschede. Met hun idee Smart City Signing gaven ze volgens juryvoorzitter Hatenboer een goed antwoord op de veranderende samenleving. Daar hadden ze in de twee dagen voorafgaand aan de prijsuitreiking dan ook goed over kunnen nadenken. Tijdens de alweer vierde summerschool die het Kennislab voor Urbanisme (op initiatief van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving ondersteund door het Ministerie voor Infrastructuur en Milieu) dit jaar organiseerde, lag de focus op zelfredzaamheid. In het eerste kwartier nadat er een ramp is gebeurd, vormt er zich vaak een grote chaos van onwetende burgers die niet weten of ze moeten schuilen of rennen. Door de chaos vallen slachtoffers en dus was de vraag aan de deelnemers aan summerschool hoe ervoor kan worden gezorgd dat burgers wel weten wat ze moeten doen, zodat ze zelfredzamer worden. De zes groepjes waarin de 24 deelnemers waren onderverdeeld probeerden deze vraag, allemaal op hun eigen manier, te beantwoorden.

Tot diep in de nacht
In de twee dagen voorafgaand aan de presentatie kregen de deelnemers, door middel van lezingen, masterclasses en rondleidingen, steeds meer kennis over de urgentie van zelfredzame burgers tijdens een ramp. Ondertussen werden ze in groepjes verdeeld en moesten de eerste ideeën voor de presentatie op woensdag bedacht worden. De druk lag hoog, want stuk voor stuk hadden ze hun blik gevestigd op de tweeduizend euro voor het winnende idee. En dus gingen de deelnemers tot diep in de nacht door met het ontwerpen van het beste idee.

De presentaties werden woensdag 19 oktober gegeven in Roombeek, waar in 2000 de vuurwerkramp was. Een goed voorbeeld van een situatie waar burgers zelfredzaam moeten zijn, want in het eerste kwartier na de ramp stonden ze er alleen voor toen de hulptroepen nog niet waren gearriveerd.

summerschool-zelfredzaamheid-enschede-7Wijk als escaperoom
Ieder groepje had een eigen oplossing bedacht, waarover zij dachten dat dat dé manier was om de burger en de stad zelfredzaam te maken. Groepje 1 (Koen Brundel, Myrthe Sloof, Saeid Talaei, Emmelien Venselaar) bedacht een app, ‘The Hide or Flight Game’, geïnspireerd op Escape Rooms en Pokémon Go. Door deze app zouden de bewoners van een wijk zich bewust worden van de risico’s in hun leefomgeving. Namelijk, doordat bewoners dit spel spelen in hun virtuele wijk, zien ze welke rampen waar kunnen plaatsvinden en leren ze hoe ze met die rampen om moeten gaan. Tegelijkertijd is de app ook een spel waarin je op hogere levels kunt komen en je de strijd met je buurman kunt aangaan. De app genereert  info over het vluchtgedrag van de bewoners, zodat

summerschool-zelfredzaamheid-enschede-8De Bunker in
Het idee van groepje twee (Michiel Kuik, Vera Leferink, Anna van Berkum, Silvia van der Werff) was De Bunker. Niet enkel dienend als een schuilplaats in de Tweede Wereldoorlog, maar ook als een gezellige ontmoetingsplek voor buurtbewoners. Doordat iedereen vaak naar de Bunker gaat, weten de bewoners ook de snelste weg als er wel een ramp is. De Bunker is geluiddicht heeft dus ook echt de functie van een bunker, wanneer er een ramp is, moeten alle bewoners van een wijk hier namelijk kunnen schuilen. Het idee was dat er dus in elke wijk zo’n Bunker staat als een soort buurthuis en schuilplaats.

summerschool-zelfredzaamheid-enschede-10Betere risicokaart
Omdat de risicokaart volgens groepje 3 (Bruno Lauteslager, Jeffrey Niesse, Hester van Haalen, Pauline Veenstra) erg onduidelijk is, wilden zij ook een app ontwikkelen die offline, via de gps-modus bekeken kan worden. In deze app, Risilokaal, staat een verbeterde risicokaart die de gemiddelde burger ook begrijpt. Safe zones en vluchtroutes worden aangegeven door de gehele buurt. Tijdens de ramp stelt de app vragen die met een ‘ja’ of met een ‘nee’ kunnen worden beantwoord, zodat het duidelijk wordt van wat voor ramp er sprake is. Naar aanleiding van deze informatie geeft de meldkamer meer info aan de app.


Bewustwordingsweek
summerschool-zelfredzaamheid-enschede-6Groepje 4 (Hoessein Alkisaei, Jacqueline Dregmans, Sarah Huijnen, Renske ter Horst )  begon, erg verassend, met een ramp-flashmob. Schreeuwend kwamen ze binnen dat er een ramp was en toen werd het duidelijk dat veel mensen gewoon verstijven op zo’n moment, die seconden dat ze niet doorhebben dat het niet echt is, waaruit blijkt dat zelfredzaamheid erg belangrijk is. Een bewustwordingsweek was volgens hun de beste oplossing, Rampzaligheid genoemd. Deze week begint onaangekondigd op een bepaalde dag in het jaar met een nagespeelde ramp, die de bewoners moet trainen voor wanneer er echt een ramp komt. Buurthulpverleners (BuHV’ers) moeten worden ingezet worden om orde te scheppen in de chaos in hun buurt. Tijdens de bewustwordingsweek moeten burgers door middel van verschillende lessen zich bewust worden van de risico’s in hun wijk.

Smart City Signing
Het winnende groepje 5 vindt dat burgers een goede kant op gestuurd moeten worden, omdat ze tijdens een ramp dat zelf dan niet goed kunnen bedenken. Fieke Bijlenga, Lisa Gerards, Jalie Oegema, Daniel Van den Bor ontwikkelden daarom Smart City Signing.  Door middel van signing en sensoring worden de bewoners van een wijk tijdens een ramp als het ware geleid naar een veilige plek. Met signing en sensoring worden een soort van stoplichten bedoeld die moeten gevolgd worden als ze groen zijn en als ze rood zijn moet de burger die kant niet op gaan. Deze ‘stoplichten’ worden vastgemaakt aan bijvoorbeeld lantaarnpalen en aan elk van die ‘stoplichten’ zit een zonnepaneel, zodat ze het nog blijven doen als de stroom uitvalt. De hulpdiensten kunnen op een soort van knop drukken waardoor de stoplichten aan gaan, helpen dus toch mee in het eerste kwartier en weten hoeveel mensen er één kant op lopen, en dus hoeveel hulp er nodig is.

summerschool-zelfredzaamheid-enschede-9Vluchtproces nudgen
En last but not least, groepje 6 (Joost Knüppe, Lotte Rijsman, Suzie van de Pas, Martijn van den Heuvel) dat inzette op het sturen op gedrag, oftewel nudging. Nudging is het veranderen van het gedrag van mensen door de omgeving te veranderen. Door bijvoorbeeld aan de ene kant een prettige omgeving te laten zien en aan de andere kant een minder prettige omgeving, dan gaan mensen instinctief naar de prettige omgeving. Met hun adviesbureau Rampzalig willen ze het vluchtproces tijdens een ramp optimaliseren en versoepelen. Het adviesbureau ontwikkelt advies op maat per ramp.

Winnaar wordt Startup
De jury, bestaande uit Jeroen Hatenboer (wethouder in Enschede), Hans Leeflang (Ministerie van I&M), Alet van ’t Eind (Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving), Theo de Bruijn (IAA Stedenbouw en Landschap) en Harco van de Hil (Great Strategy) had een zware dobber aan het kiezen van de winnaar. Want niet alleen gaven de oplossingen een heel verschillend antwoord op de hoofdvraag, ze waren ook allemaal erg creatief en verrassend goed uitgewerkt voor de tijd die daar voor stond. Maar Smart City Signing stak daar bovenuit, vertelde juryvoorzitter Hatenboer. Het idee sloot aan bij het ‘smart’ worden van steden en gebruikt een vormentaal die iedereen kent. Ook de mogelijkheid om de toepassing te kunnen gebruiken tijdens events viel goed bij de jury. Ook de bestemming van het geld, groep 5 beloofde het winnende bedrag te investeren in de startup Smart City Signing, sloeg aan. En dus nodigde de wethouder de winnaars uit hun idee te presenteren aan de Enschedese gemeenteraad.
Wordt vervolgd.

Wethouder Hatenboer juryvoorzitter Summerschool

Jeroen HatenboerLeuk nieuws. Wethouder Hatenboer is op 19 oktober juryvoorzitter van onze summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’ in Enschede. We zijn daar erg blij mee, want VVD’er Hatenboer brengt een schat aan bestuurlijke kennis en ervaring mee. Hij is al sinds 2002 actief in de Enschedese politiek, waarvan sinds 2010 als wethouder. Daar heeft hij momenteel alle ruimtelijke taken in zijn portefeuille.

Hatenboer zit in de jury samen met Hans Leeflang (Ministerie van I&M), Alet van ’t Eind (Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving) en Theo de Bruijn (directeur IAA Stedenbouw en Landschap).

U kunt daar (gratis) bij zijn, maar wacht niet te lang want we hebben slechts 10 plaatsen voor bezoekers. Naast de zes ideeën van onze summerschool-deelnemers, krijgt u ook een cool-down-lezing van Theo de Bruijn (directeur IAA Stedenbouw en Landschap).

knop-kennislab-aanmelden-900px

Programma
13.30 uur
Ontvangst
14.00 uur Welkom door hoofdlaborant Jan-Willem Wesselink
14.15 uur Cooldown-lezing door Theo de Bruijn (directeur IAA Stedenbouw en Landschap)
14.45 uur Uitleg over afgelopen dagen en de casus
15.00 uur Introductie van de jury
15.30 uur De deelnemers presenteren hun oplossing via een pecha kucha aan de jury
17.00 uur Juryberaad
17.30 uur And the winner is…
18.00 uur Time to drink

Facts en Figures
Slotevent Summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’
Dinsdag 18 april van 13.30 – 18 uur
Locatie: Het Vrijdag, Steenbeltweg 48, 7523 VZ Enschede
Maximaal 10 plaatsen

knop-kennislab-aanmelden-900px

3 manieren om zelfredzaam te worden

foto: G.v.d.Werff

foto: G.v.d.Werff

18 oktober: Miniconferentie ‘Hoe zelfredzaam is uw community?’
Op dinsdagmiddag 18 oktober organiseren we in Roombeek in Enschede de Miniconferentie ‘Hoe zelfredzaam is uw community?’ En daar kunt u gratis bij zijn. Drie sprekers vanuit het Rijk, de gemeente Enschede en vanuit de wijk Roombeek geven hun visie op zelfredzaamheid. En daarna kunt u zelf aan de slag mét sprekers en deelnemers aan onze summerschool. Lees hier meer of meld u direct aan.

knop-kennislab-aanmelden-900px

plaatje-219 oktober: Neem deel aan het Slotevent van deze Herfst-Summerschool
Op woensdagmiddag 19 oktober leveren de deelnemers aan onze herfst-summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’ hun werk op. U kunt daar gratis bij zijn, maar wacht niet te lang want we hebben slechts 10 plaatsen voor bezoekers. Naast de zes ideeën van onze summerschool-deelnemers, krijgt u ook een cool-down-lezing van Theo de Bruijn (directeur IAA Stedenbouw en Landschap). Lees hier meer of meld u direct aan.

knop-kennislab-aanmelden-900px

banner summerschool novo - liggend oktEn ook nog: de laatste plaatsen voor de summerschool (17-19 oktober)
We hebben nog een paar plaatsen voor last-minute-deelnemers aan onze summerschool (van 17 t/m 19 oktober). Dus kent u of ben jij een echte out-of-the-box denker? Een omdenker of dwarskijker? Dan zoeken wij jou! Van planoloog tot psycholoog, elke achtergrond is welkom. Hoor jij hierbij? Meld je dan aan en werk drie dagen (gratis en geheel verzorgd) aan een oplossing voor deze vraag: Hoe ontwerp jij de zelfredzaamheid?!  Lees hier meer of meld je direct aan.knop-kennislab-aanmelden-900px

 

Slotevent Summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’ (19 okt Enschede)

Op woensdagmiddag 19 oktober leveren de deelnemers aan onze herfst-summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’ hun werk op. U kunt daar (gratis) bij zijn, maar wacht niet te lang want we hebben slechts 10 plaatsen voor bezoekers. Naast de zes ideeën van onze summerschool-deelnemers, krijgt u ook een cool-down-lezing van Theo de Bruijn (directeur IAA Stedenbouw en Landschap).

knop-kennislab-aanmelden-900px

Programma
13.30 uur             Ontvangst
14.00 uur             Welkom door hoofdlaborant Jan-Willem Wesselink
14.15 uur             Cooldown-lezing door Theo de Bruijn (directeur IAA Stedenbouw en Landschap)
14.45 uur             Uitleg over afgelopen dagen en de casus
15.00 uur             Introductie van de jury bestaande uit: Jeroen Hatenboer (wethouder in Enschede), Hans Leeflang (Ministerie van I&M), Alet van ’t Eind (Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving), Theo de Bruijn (IAA Stedenbouw en Landschap)
15.30 uur             De deelnemers presenteren hun oplossing via een pecha kucha aan de jury
17.00 uur             Juryberaad
17.30 uur             And the winner is…
18.00 uur             Time to drink

Facts en Figures
Slotevent Summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’
Dinsdag 18 april van 13.30 – 18 uur
Locatie: Het Vrijdag, Steenbeltweg 48, 7523 VZ Enschede
Maximaal 10 plaatsen

knop-kennislab-aanmelden-900px

Miniconferentie: ‘Hoe zelfredzaam is uw community?’ (18 okt – Enschede)

Op dinsdagmiddag 18 oktober organiseren we in Enschede de Miniconferentie ‘Hoe zelfredzaam is uw community?’ En daar kunt u gratis bij zijn.

knop-kennislab-aanmelden-900px

foto: G.v.d.Werff

foto: ANP – G.v.d.Werff

Ontwerp de Zelfredzaamheid
Tijdens de summerschool Ontwerp de Zelfredzaamheid (die we organiseren met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving) hebben we het over de meest extreme vorm van zelfredzaamheid: namelijk, wat doe je als er echt geen overheid aanwezig is en je op elkaar bent aangewezen. Ben je dan als buurt of wijk een gemeenschap of verzameling mensen?

Maar wie onder zulke extreme omstandigheden kan samenwerken, kan dat ook als de nood minder hoog is. En dat is een thema waar veel en vaak over wordt nagedachte door overheden en waarmee ook volop wordt geëxperimenteerd. Wij bekijken het vanuit drie perspectieven. Vanuit het perspectief van het Rijk dat wil dat de verschillende overheden een nieuwe rol aanneemt. Vanuit het perspectief van de gemeente. En vanuit het perspectief van de burgers.

Programma (wijzigingen voorbehouden):

14.00

Ontvangst en welkom

14.15

Het perspectief van het Rijk Wat wil het Rijk?

Gerrit Jan Hoogland stimuleert gemeentelijke overheden om te innoveren op het gebied van rolverandering. Dat doet hij onder andere via het programma Anders Denken Anders Doen.

14.35 Het perspectief van de gemeente Wat wil de gemeente?

Net als veel andere gemeenten maakt Enschede een enorme cultuurverandering door. Van boven de samenleving tot onderdeel van de community. In Enschede noemen ze deze kanteling: ‘samenlevingsgericht werken’. Dat klinkt mooi en logisch, maar hoe pakt het uit in de dagelijkse praktijk? Waar gaat dit gemakkelijk? En wat is ingewikkeld?

14.55 Het perspectief van de burger Rol van burgers

En willen de burgers dat wel? Hadassa Meijer in ieder geval wel. Zij organiseert, vanuit het Huis van Verhalen in de wijk Roombeek wekelijks een buurtmaaltijd waar mensen met uiteenlopende achtergronden elkaar tijdens het eten, opruimen en afwassen beter leren kennen. Daarin wordt ze gesteund door de overheid en het bedrijfsleven. Hadassa vertelt ons hoe ze dit doet én waarom.

15.15 Pauze
15.30 In gesprek met de sprekers In 3 rondes komt u in gesprek met alle sprekers

 

16.30 Borrel

Aan deze miniconferentie doen sowieso de deelnemers voor de summerschool mee. 24 jonge en bevlogen mensen. De toekomst van ons vak. En u kunt daar – gratis – bij zijn. Om mee te doen aan het gesprek en te leren van elkaar. Daarvoor hebben we nogmaals 24 plekken vrij. Meld u dus snel aan.

knop-kennislab-aanmelden-900px

Facts en Figures
Miniconferentie ‘Hoe zelfredzaam is uw community?’
Dinsdag 18 april van 14 – 17 uur
Locatie: Prismare, Roomweg 167d, 7523 BM Enschede

Split-decision beslist Summerschool Sloterdijk

De jury velde een Salomonsoordeel: niet één maar twee groepen moesten de hoofdprijs van 2000 euro delen tijdens de Summerschool Testrit Omgevingswet in Sloterdijk. Een split-decision die recht doet aan de complexiteit van de Amsterdamse opgave.

Drie dagen lang, van 23 tot en met 25 augustus, werden 21 toptalenten opgesloten in Amsterdam Sloterdijk en omgeving. De vraag aan hen was om een omgevingsvisie te maken voor Sloterdijk-I-Zuid. Dat is nu nog een gemengd bedrijventerrein, maar wordt binnenkort een hoogstedelijk woonwerkgebied in Amsterdam. De vraag aan de deelnemers aan de studenten was hoe.

De summerschool was een initiatief van het Ministerie voor Infrastructuur en Milieu in samenwerking met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving en de gemeente Amsterdam. De organisatie lag in handen van het Kennislab voor Urbanisme.

SummerschoolSloterdijk (3)Omgevingsvisie in drie dagen
Om de hoofdvraag te beantwoorden waren de deelnemers, een bonte mengeling van studenten en net-afgestudeerden, hbo’ers en wo’ers, planologen, bestuurskundigen en sociologen (en nog wat anderen) onder verdeeld in vijf groepjes die allemaal een antwoord gaven. En daarmee in competitie waren met elkaar. De groepen kregen op de eerste dag de theorie over omgevingswet, omgevingsveiligheid, maar ook smart city opgediend. Met die kennis bevroegen ze de volgende dag de stakeholders van het gebied naar hun belang. Om op de derde dag met een antwoord te komen.

Dat antwoord werd gepresenteerd tijdens een speciaal slotevent in het ZID-theater in Amsterdam. Een jury bestaande uit Arie Jan Arbouw en Eline van der Hoek van het Ministerie van Milieu, Alet van ’t Eind van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving, Leonie Schouten van de gemeente Amsterdam, Peter Bals van de Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland, Jurriaan van den Eijkhof  van ORAM en Daan Hollemans van Antea Group beoordeelden de vijf gepresenteerde visies. En besloten uiteindelijk tot een split-decision waarbij zowel groep 2 als 5 op het podium werd gehesen.

SummerschoolSloterdijkWinnaars (allen)Analyse en smart city
Jurylid Alet van ’t Eind over de lastige beslissing van de jury: ‘Het maken van een omgevingsvisie is een lastige opgave. Zeker in drie dagen. Die worsteling zagen we ook terug in de eindproducten, waarbij de ene winnende groep focuste op het proces en de andere groep op de uiteindelijke visie.’

Groep 2 (bestaande uit Anouk Van Beijsterveldt, Anouk Paris, Ilse van Rijsingen, Steven van Steekelenburg en Valenard Gerards) focuste daarbij op het proces en analyseerde heel zorgvuldig de casus waarbij de gemeenschap als verbindende factor tussen veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid als uitgangspunt gelden voor de gebiedsvisie. De jury was onder de indruk van die zorgvuldige analyse. Net zoals de jury enthousiast was over groep 5 (Erica Theulings, Eva Peeters Weem, Ingmar Zwier en Tanya  van Eck) die in hun plan kozen voor een smart city en heel duidelijk de kaders schetsten waarbinnen die stad kan ontstaan. De visie biedt daarbij duidelijk de ruimte voor toekomstig ontwikkelingen.

SummerschoolSloterdijk (2)

Maar twee winnaars betekent niet dat de andere ideeën niet interessant waren. Zo koos groep 1 (Agnes Galama, Evert Verhoeven, Geert Kievit, Ivonne Bieleman) met hun plan Sloterdak voor het ‘dak’ als uitgangspunt met daktuinen en zonnedaken. Groep 3 (Bonnie Barlag, Jesse Wermelink,  Keetie van Rooijen, Yos Purwanto) nam de transformator als metafoor voor de geleidelijke herontwikkeling van het gebied, waarbij ook veiligheid een flexibel kader kan zijn. En groep 4 (Eelco Sneep, Julia Kölbel, Luçan Boon van Ostade en Sammie Fransen) tenslotte bracht water in het gebied en zocht zo een verbinding tussen de dichtbij gelegen haven en binnenstad. Die trouwens prima bereikbaar werden door onbemande voertuigen.

Jurylid Alet van ’t Eind kijkt meer dan tevreden terug op de summerschool. ‘Ik ben enorm geïnspireerd door de gedrevenheid waarmee deze mensen drie dagen hebben gewerkt. En ik ben er trots op dat wij hen hebben mogen laten kennismaken met de omgevingswet en het nieuwe omgevingsveilgheidsbeleid.’

Bekijk hier een videoverslag van de middag:

2 last-minute-plaatsen voor Summerschool in Sloterdijk (23 – 25 augustus)

extra plaatsen summerschool

Doordat 2 deelnemers zich, last-minute hebben afgemeld, hebben we nog plaatsen voor onze summerschool volgende week.

Interesse? Meld je dan snel aan. Dat kan via 3 eenvoudige stappen.

  1. Kijk in je agenda of volgende week tijd hebt voor een onvergetelijke summerschool waarin je alles leert over de nieuwe omgevingswet en het omgevingsveiligheidsbeleid.
  2. Lees alles over het programma.
  3. Meld je aan via dit formulier op Typeform.

En als je nog een duwtje in de rug nodig hebt: lees de reacties van deelnemers van juli.

4 extra plekken voor Summerschool Amsterdam Sloterdijk (23 – 25 augustus)

extra plaatsen summerschool

Mooi nieuws voor iedereen die ook zo’n mooie Summerschool wil meemaken: er zijn extra plaatsen vrij voor de summerschool van 23 – 25 augustus in Amsterdam Sloterdijk. We hebben plek voor 4 extra deelnemers. Meld je dus snel aan. Dat kan via 3 eenvoudige stappen.

  1. Kijk in je agenda of je van 23 tot en met 25 augustus tijd hebt voor een onvergetelijke summerschool waarin je alles leert over de nieuwe omgevingswet en het omgevingsveiligheidsbeleid.
  2. Lees alles over het programma.
  3. Meld je aan via dit formulier op Typeform.

En als je nog een duwtje in de rug nodig hebt: lees de reacties van deelnemers van vorige week.

Summerschool Omgevingswet dag 1: Hoe veilig is Wijk aan Zee nu echt

De kop is eraf.  Gisteren zijn we met 24 young professionals en studenten begonnen aan een testrit Omgevingsvisie in Wijk aan Zee, met een speciale focus op omgevingsveiligheid. Deze derde editie van de summerschool (die we organiseren in opdracht van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving) doet zijn naam eer aan: we hadden er zon, zee en een prachtig strand bij. Onder deze omstandigheden is het niet ingewikkeld om je onder te dompelen in de cultuur van Wijk aan Zee, die idyllische kustplaats onder de rook van één van de meest vervuilende industrieën van ons land: TATA Steel.

IMG_4121

Hoe idyllisch het dorp ook is: de case waar we aan werken is niet minder complex. Er ligt een bouwopgave van circa 200 woningen. Het dorp ziet graag starterswoningen komen om de vergrijzing tegen te gaan en de weinige voorzieningen in stand te kunnen houden. Maar ingeklemd tussen industrie, zeer giftige nitraatfilms – die in een bunker in de duinen veilig liggen opgeslagen – een groot waterwingebied en beschermde duinen is het vinden van een locatie geen eenvoudige klus. En dan hebben we het nog niet eens over dat wat nog meer onder de grond ligt en groepsrisico’s met zich mee brengt. Dat hier veel verschillende belangen spelen is duidelijk. We moeten met elkaar in gesprek, risico’s afwegen en ruimte geven. Gelukkig biedt de nieuwe Omgevingswet daarvoor de mogelijkheden.

Een gesprek over risico’s is per definitie ingewikkeld. Gisteren leerden we namelijk dat onze hersenen risico’s helemaal niet rationeel kunnen inschatten. Een vliegtuigongeluk of terroristische aanslag, waar jaarlijks één op de 10 miljoen mensen aan overlijdt, zijn we doorgaans banger voor dan voor een ziekte. Gelukkig hebben we voor het rationeel beoordelen van (groeps)risico’s deskundigen. Die houden zich onder andere bezig met ruimtelijke schillen waarin de risico’s P=10-8 zijn en het beperken van de effecten als er bij TATA Steel wel brand uit breekt en iedereen via die ene toegangsweg het dorp moet verlaten. Moeten ze wel op tijd bij het proces betrokken worden en voldoende aandacht worden gegeven aan omgevingsveiligheid in de te maken Omgevingsvisie.

OLYMPUS DIGITAL CAMERADe nieuwe Omgevingswet is in aantocht. Regels die voorheen binnen aparte wetten waren opgenomen worden herzien, deels overboord gegooid, lokaal ingevuld en samengebracht in één nieuwe wet en een Omgevingsvisie. Voor dat laatste doen de deelnemers van de summerschool een eerste aanzet deze dagen. Hoe zou een omgevingsvisie voor Wijk aan Zee eruit kunnen zien? Hoe laat je hem tot stand komen? En hoe hou je het veilig?

Tot in de late uurtjes werd er op Slot Assumburg (klinkt toch leuker dan in de Stay Okay) over deze vraag doorgepraat. En vandaag gaan we daarmee verder, door het gesprek met de verschillende stakeholders (onder andere de provincie, waterschap, veiligheidsregio, gemeente en dorpsraad) aan te gaan en de risico’s met eigen ogen te aanschouwen. Hoe geven we omgevingsveiligheid een plek in de te ontwikkelen omgevingsvisie voor Wijk aan Zee? Hoe zou zo’n visie eruit moeten zien?

Vanuit zonnig en gezellig Wijk aan Zee: wordt vervolgd!

 

 

 

 

 

 

 

17-19 okt. Gratis Summerschool ‘Ontwerp de Zelfredzaamheid’ – Meld je nu aan

banner summerschool novo - staand oktVan 17 tot en met 19 oktober 2016 (in de herfstvakantie) organiseert het Kennislab voor Urbanisme op verzoek van het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu weer een Summerschool. Dat doen we in Enschede. We hebben daarvoor de mooie en lastige opgave gekregen om zelfredzaamheid te ontwerpen. Je kunt je daarvoor nu aanmelden. Of lees eerst meer.

Deze summerschool wordt een mooie, ingewikkelde ontwerpwedstrijd die gaat over zelfredzaamheid in de puurste vorm. Het eerste kwartier na een ramp is namelijk vaak letterlijk ‘killing’ voor de omwonenden van een bron. In dat kwartier bepalen de omwonenden of ze moeten rennen of schuilen en zijn tegelijkertijd de hulpdiensten nog onderweg. Omwonenden zijn dus op zichzelf aangewezen. Tegelijkertijd is de impact van een ramp vaak het grootst in het zogenaamde gouden uur. Dan vallen de meeste slachtoffers. De hulpdiensten (de naam zegt het al) bieden hulp. Maar dan is het kwaad vaak al geschied.

Maar wat kunnen omwonenden zelf doen om de impact van dit gouden uurtje te verkleinen? En hoe kunnen we dat van bovenaf sturen? Kunnen we een wijk zo inrichten dat omwonenden bijna vanzelf het goede doen? Voor zichzelf en hun buren. Kun je de impact van een ramp verkleinen door te bouwen aan sociale structuren? Wat is de rol van communicatiemiddelen? Zijn rampenoefeningen de oplossing? Of moet iedereen rondom een chemische fabriek een eigen schuilkelder bouwen? Bovendien, wat zijn kwetsbare groepen en wat niet? Hoe zit het bijvoorbeeld met hotelgasten, airbnb’ers of vluchtelingen in een wijk?

Kortom, we onderzoeken de hoe omwonenden zelf kunnen bijdragen aan hun veiligheid. Niet omdat de overheid het niet wil doen, maar omdat juist in het eerste kwartier zelfredzaamheid essentieel is. En het beste plan wint 2.000 euro.

Lees hier meer: http://www.kennislabvoorurbanisme.nl/summerschool-okt-16/

Summerschool verplaatst naar Wijk aan Zee

Leuk nieuws, we hebben een nog betere en leukere casus gevonden voor onze summerschool ‘Testrit Omgevingswet’. In plaats van Amersfoort, gaan we naar Wijk aan Zee.

Waarom Wijk aan Zee?
Wijk aan Zee klinkt als strand, duinen, idylle. En dat klopt natuurlijk ook. Wijk aan Zee is ‘vakantie’. Wat dat betreft is het dus een ideale locatie voor een summerschool. Niet voor niets wil de gemeente Beverwijk (waar Wijk aan Zee in ligt) deze idylle vergroten. Er komen als het aan de lokale politiek ligt, nieuwe woningen in Wijk aan Zee. Maar, zoals vaker bij idylles, is niet alles zoals het lijkt. Op steenworpafstand van Wijk aan Zee ligt het industriecomplex van Tata-steel, waar diverse gevaarlijke gassen liggen opgeslagen en een hogedruk gasleiding langs loopt.  In de duinen bij Heemskerk staat een bunker waarin zogenaamde nitraatfilms liggen opgeslagen van het Eye-filminstituut (in de begintijd van de filmindustrie werden technieken gebruikt die we nu niet meer veilig vinden) die bij een brand een flinke gifwolk veroorzaakt die (als de wind verkeerd staat) over Beverwijk en Wijk aan Zee waait. En ook de windmolens op zee, leveren een risico op, want de 150 Kv-leiding loopt door het dorp.

wijk aan zee tataEn dat is alleen nog maar het veiligheidsverhaal. Ook andere belangen vragen aandacht, bijvoorbeeld het Natura 2000 gebied, vlakbij Wijk aan Zee. Al met al een supercomplexe omgeving waar op dit moment wordt gewerkt aan een nieuw bestemmingsplan. En al met al een perfecte casus om de nieuwe omgevingswet en het nieuwe omgevingsveiligheidsbeleid in te testen.

Want dat blijft staan. Om het geheugen op te frissen: op verschillende plekken binnen het Ministerie van Infrastructuur en Milieu wordt hard gewerkt aan de Omgevingswet en de omgevingsvisie. Als die wet in 2018 in werking treedt, geldt ook een nieuw omgevingsveiligheidsbeleid. Maar zo’n nieuw pakket regels kan er niet komen zonder dat het wordt getest. Want het mag er dan op papier mooi uitzien, maar hoe werkt het echt? Daarom organiseren we begin juli een testrit. Jij gaat werken met de nieuwe omgevingsveiligheidsregels.

Dat doen we dus in Wijk aan Zee. Wij zijn erg blij met deze nieuwe opgave. Die nog ingewikkelder en dus nog leerzamer is dan de oude.

Meld je dus snel aan voor de summerschool die dus niet in Amersfoort, maar in Wijk aan Zee wordt gehouden.

Studenten gezocht voor Kennisatelier bij ZUS (24 mei Rotterdam)

1_Luchtsingel_Top_Roundabout_ZUS_©_Ossip_van_Duivenbode

Beeld: ZUS

Samen met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving organiseert het Kennislab voor Urbanisme Ontwerpateliers voor vakprofessionals. Tijdens deze sessies wordt in een pressurecooker-omgeving door een team van professionals in één dag tijd een creatieve oplossing geschetst aan een ruimtelijk oplossing voor externe veiligheid. Ter voorbereiding op de ontwerpateliers, vindt voorafgaand aan ieder atelier steeds een kennisatelier plaats. De volgende organiseren we op 24 mei en dat doen we samen met het bureau ZUS [Zones Urbaines Sensibles]. Door de samenwerking met ZUS is dit een heel speciaal Kennisatelier en daarvoor zoeken we zes topstudenten uit de ruimtelijke én externe veiligheidshoek.

Aanmelden kan hier.

Of lees eerst hoe een Kennisatelier werkt en wat je er moet doen.

Waarover gaat het?
Het Rotterdam Central District wordt, volgens de plannen van de gemeente Rotterdam, een hoogstedelijk gebied waarin veel mensen verblijven en zich verplaatsen. Maar het nabijgelegen spoor en station wordt, behalve voor passagierstreinen, ook gebruikt door doorgaande goederentreinen en een deel daarvan vervoert gevaarlijke stoffen. Al jaren wordt toegewerkt naar een vermindering van de risico’s door aanpassingen aan het spoor en de samenstelling van de goederentreinen, maar dat is vooralsnog niet afdoende. En daarom speelt bij de ontwikkeling van het Rotterdam Central District externe veiligheid een belangrijke rol. Als gevolg van de voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen verandert namelijk de hoogte van het groepsrisico externe veiligheid en dit betekent dat het bevoegd gezag zich hierover moet buigen. Reden genoeg om een ontwerpatelier (en voorafgaand kennisatelier te organiseren).

Aanleiding voor de plannen van de gemeente is de herontwikkeling van station Rotterdam Centraal in combinatie met de realisatie van de Hogesnelheidslijn en Randstadrail. Het Rotterdam Central District wordt daardoor een belangrijk ov-knooppunt. De goede internationale bereikbaarheid en de nabijheid van de binnenstad zorgen er volgens de gemeente voor dat het Rotterdam Central District zich uitstekend leent voor een toplocatie voor bedrijven, horeca, cultuur, wonen en levendigheid.

kaartje luchtbrug rotterdamMaar tussen droom en werkelijkheid zit soms een wereld van verschil. En dat verschil was voor ZUS en haar mede-initiatiefnemers reden om in actie te komen en de Luchtsingel te bouwen. Volgens de initiatiefnemers van de Luchtsingel vormde het Hofplein vroeger het bruisende hart van Rotterdam dat nu al twintig jaar vergeten en versleten is. Het Rotterdam Central District ligt op een toplocatie in het hart van de stad, maar het gebied wordt gedomineerd door verwaarloosde buitenruimte en grootschalige leegstand, stellen zij. En in de huidige markteconomie kan het nog jaren duren voordat er weer vaart in de gebiedsontwikkeling komt. Daar kan de stad niet op wachten: de ruimtelijke vraagstukken zijn te groot om door te schuiven naar de toekomst. Het is daarom in het belang van Rotterdam dat leegstand en verwaarlozing snel worden aangepakt. Om dat te bereiken is de Luchtsingel geïnitieerd, een houten voetgangersbrug van 390 meter. De brug is de aantrekker voor nieuwe ontwikkelingen en de katalysator voor economische groei.

rotterdam central districtPlangebied
Op het kaartje op deze pagina zie je over welk gebied het gaat. De Structuurvisie voorziet hoogbouw in de plots 2 (Conradstraat), 3 (Delftseplein), 5 (Schiekadeblok) en 6 (Weenapoint).

Wat gaan we doen
Al met al een mooie en ingewikkelde casus waar je als ruimtelijke ordenaar én als veiligheidskundige je tanden in kunt zetten.
Tijdens het Kennisatelier op 24 mei (10 tot 16 uur bij ZUS in Rotterdam) onderzoeken we de achtergronden van de case en op 7 juni schetsen we samen met professionals een oplossing. Wie wil kan twee weken later ook aanschuiven bij het ontwerpatelier voor vakprofessionals. Tijdens deze sessie wordt in een presurecooker-omgeving door een team van professionals in één dag tijd een creatieve oplossing geschetst aan een ruimtelijk oplossing voor externe veiligheid.

Aanmelden kan hier.

Of lees eerst hoe een Kennisatelier werkt en wat je er moet doen.

6-8 juli: Summerschool over Omgevingswet

Van 6 t/m 8 juli organiseert het Kennislab voor Urbanisme op verzoek van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een summerschool over de omgevingswet. In drie dagen testen 24 jongprofessionals daarbij het nieuwe Omgevingsveiligheidsbeleid. En die 24 jongprofessionals zoeken we nu.

logo summerschool I&M>> Kijk hier voor meer info.

>> Meld je nu direct aan.

Op 2018 gaat, treedt als alles volgens plan verloopt, de nieuwe Omgevingswet en de omgevingsvisie in werking. En daarmee geldt ook een nieuw omgevingsveiligheidsbeleid. ‘Op dit moment werken we aan het finetunen van die regels’, vertelt Aniek Ahlers, beleidsmedewerker veiligheid en risico’s bij het Ministerie. ‘En bij dat finetunen hoort een testfase. Want het mag er dan op papier mooi uitzien, maar hoe werkt het echt?’

Wagenwerkplaats als testomgeving
Om dat ontdekken heeft het ministerie aan het Kennislab voor Urbanisme gevraagd een testrit te organiseren tijdens een summerschool op 6, 7 en 8 juli in Amersfoort. Hoofdlaborant Jan-Willem Wesselink legt het uit: ‘We zoeken voor het Ministerie 24 jongprofessionals die een omgevingsvisie voor de Wagenwerkplaats in Amersfoort schrijven volgens de nieuwe regels. En met als doel er een multifunctionele én veilige wijk van te maken.’ Dat is niet eenvoudig, want de Wagenwerkplaats is niet alleen een hele inspirerende plek, maar ook een lastige. Een plek vol uitdagingen en problemen. Wesselink: ‘Een betere plek om een testrit te doen, konden we niet bedenken.’ Bovendien mag het ook wel lastig zijn, want het team dat het beste plan bedenkt, wint 2.000 euro, oftewel 500 euro per persoon. De summerschool is voor jongprofessionals een unieke gelegenheid te leren over de nieuwe wet én het nieuwe omgevingsveiligheidsbeleid. Wesselink: ‘We zijn dan ook heel blij dat we voor deze summerschool intensief samenwerken met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving. Samen met hen én het ministerie ontwikkelen we een programma waar met tal van vooraanstaande sprekers.’ En naast geld en kennis levert de summerschool de deelnemers ook een interessant netwerk op. Tal van vakprofessionals zijn aanwezig om het toptalent te ondersteunen. Wesselink: ‘Dat levert afstudeerstages en banen op.’

Brede groep studenten gezocht
Wie aan de summerschool wil deelnemen kan zich aanmelden op de site van het Kennislab voor Urbanisme. Wesselink: ‘We zoeken voor deze testrit jongprofessionals die gaan werken met de nieuwe wet of er zijdelings mee te maken krijgen. Planologen, bestuurskundigen, rechtsgeleerden, stedebouwers, externe-veiligheidskundigen, geografen, vastgoeders, landschapsarchitecten, RO’ers, maar verder out of the box is ook welkom. Wij zijn blij met omdenkers en dwarskijkers. Dus psychologen, sociologen, kunstenaars en filosofen zijn van harte welkom.’ Aanmelden kan tot 6 juni 2016.

Aanmelden en meer info: http://www.kennislabvoorurbanisme.nl/summerschoolamersfoort/

Meld je nu direct aan.

Ruhrgang wint summerschool Ruhrgebied

Het plan Ruhrgang heeft de Summerschool Veilig Ontwerp Ruhr gewonnen. In plan wordt een typische Nederlandse oplossing gekozen voor een internationaal probleem: hoe om te gaan met de het risico van een groot chemiepark dat dicht bij woonbebouwing ligt.

Summerschool Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving Ruhrgebiet (352)De summerschool werd 24, 25 en 26 februari gehouden in het Ruhrgebied. Initiatiefnemer was het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving dat als doelstelling heeft om ontwerpers externe veiligheid mee te laten nemen in hun ruimtelijk ontwerp. Alet van ’t Eind, trekker van het netwerk, is daarover helder: ‘Externe veiligheid wordt door ontwerpers vaak als een last gezien, terwijl de werkelijkheid laat zien dat het helemaal niet lastig of duur is.’ Dat bleek ook tijdens de summerschool waarbij de komende generatie ruimtelijk ontwerpers en bestuurders werden bijgeschoold. In zes groepen van vier zochten de deelnemers naar oplossingen op de vraag ‘Hoe maken we van het Ruhrgebied de veiligste stedelijke regio van Europa?’ Een schier onmogelijke oplossing die door veel deelnemers werd toegespitst op de bezochte casus: het Chemiepark Marl. Dit 6,5 km2 groot chemisch terrein ligt op steenworpafstand van de woonbebouwing van de gemeente Marl en is er ook sociaal en economisch mee verweven. Zo bezien is het, ook in de Nederlandse context een herkenbare casus.

Poster-Ruhrgang-volledigGracht als win-win
De winnende groep (bestaande uit Matthijs Boeschoten, Marlieke Janssen, Simon Koetsier en Rani Temmink) koos met Ruhrgang voor een win-win situatie als oplossing. Woonbebouwing die te dicht bij het Chemiepark lag werd fasegewijs gesloopt en in het vrijgekomen gebied werd een gracht gegraven. Deze gracht krijgt een recreatieve bestemming en versterkt zo de lokale economie. Ook krijgt het Chemiepark hierdoor ruimte tot uitbreiding, wat een deel van de aanlegkosten dekt. De jury (bestaande uit Alet van ’t Eind (netwerk ontwerp veilige omgeving) Frank Bouman (Ministerie van I&M), Alex de Roos (Provincie Zuid Holland), Jan Polivka (TU Dortmund), Marc Schulten (SSR Dortmund) en Markus Schaffrath (Stadt Marl) prezen de integrale oplossing en de positieve impact van de oplossing. Juryvoorzitter Alet van ’t Eind: ‘De winnende groep laat zien dat ze echt oog hebben voor de problemen van verschillende stakeholders en verbinden deze op een hele positieve manier aan elkaar.’ De winnende groep won hiermee een cheque van 2000 euro, een artikel in het vakblad BT en deelname aan een burgemeestersreis die later dit jaar door het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving wordt gehouden.

Toekomst van Nederland
De 24 deelnemers aan de summerschool waren onder hoge druk bijgespijkerd in zowel de kennis over veilig ontwerp als het Ruhrgebied. Naast de gemeente Marl en het Chemiepark Marl kregen ze lezingen over verleden en toekomst van het Ruhrgebied en de Duitse en Nederlandse benadering van externe veiligheid. De nachten werden gebruikt om te werken aan het antwoord op de gestelde vraag. Jan-Willem Wesselink, hoofdlaborant van het Kennislab voor Urbanisme was onder de indruk van het enthousiasme van de groepen: ‘De meeste groepen hebben tijdens de driedaagse bootcamp in totaal niet meer dan 10 uur geslapen. De rest van de tijd werd er hard gewerkt. Ik heb hier kennis gemaakt met de stedebouwkundige toekomst van Nederland.’

Summerschool Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving Ruhrgebiet (350)Andere ontwerpen
De andere groepen kozen een andere benadering van het probleem. Zo zette Ruhr Sharing (Frank Gorissen, Ynke Hartsema, Geert Kievit en Naomi Milstein) ook in op het evacueren van een veiligheidszone, maar wilde die groep de vrijgekomen ruimte benutten voor het versterken van de chemiegerelateerde economie, waarbij wordt ingezet op nieuwe bedrijven én startups.
De groep Freiheit Blijheid (Suzanne Bleijenberg, Emiel Heinsbroek, Jordy Stamps en Danique Wiertsema) benaderde het probleem vanuit de gemeente Marl dat een echt centrum ontbeert. De groep stelde voor via bottom-up planologie een nieuw centrum te ontwikkelen dat als een magneet kan werken op de bewoners van de gevaarlijke gebieden. De Nederlandse terp werd hierbij als metafoor gebruikt. Een vergelijkbare aanpak kozen Abi Hemya Jayasuriya Kaliamoorthy, Tibor Rongen, Summerschool Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving Ruhrgebiet (349)Durk van der Werf en Jorrit Zuidema, die echter niet voor bottom-up maar een meer traditionele planologische aanpak kozen in hun plan om een nieuw centrum te ontwikkelen. In het plan ‘Be Urban’ werd Zaanstad als voorbeeld getoond aan de gemeente Marl. Een hele andere aanpak kozen de mensen achter het plan Painting Communication, die inzetten op bewustwording door het schilderen van de veiligheidszones op de straten van Marl. Vrijwilig vertrek zal daarvan het gevolg zijn, volgens Rick Arendsen, Malini Klapper, Koen van der Gun en Matthijs Weggemans. Het project Safe Garden (van Bram Djajadiningrat, Dumain Malumba, Linda Peters en Karin Snel) deed op een bepaalde manier denken aan het winnende ontwerp. Maar hier was niet een gracht, maar een hoog gelegen tuin de scheiding tussen Chemiepark Marl en de stad Marl. Maar een hooggelegen tuin deed de Duitse juryleden teveel denken aan een muur. En daarmee hebben de Duitsers nog steeds slechte associaties. En zo leerden de deelnemers tot in de laatste minuut over cultuurverschillen tussen ontwerpers en veiligheidsmensen, maar ook tussen Nederland en Duitsland.

Grootste Chemiepark Duitsland doet mee aan Summerschool (eind feb.)

Chemiepark Marl is onderwerp van onderzoek tijdens de Summerschool die op 24, 25 en 26 februari wordt gehouden in het Duitse Ruhrgebied. Dit grootste Chemiepark van Duitsland (6,5 vierkante kilometer) ligt op steenworpafstand van het stadje Marl. Na een bezoek aan het Chemiepark wordt de gemeente Marl bezocht, waar vertegenwoordigers van de gemeente uitleggen hoe het Chemiepark (10.000 werknemers) en de stad (80.000 inwoners) zich tot elkaar verhouden.

Maar het programma is natuurlijk veel breder. De deelnemende studenten krijgen een uitleg over het Ruhrgebied, over externe veiligheid (in Nederland en Duitsland), spreken met ondernemers en focussen op cultuurverschillen tussen Nederland en Duitsland. Kortom, een vol en rijk programma.

En ook de deelnemers kunnen rijk worden, want de winnende groep van de summerschool gaat er met 500 euro (per persoon) vandoor.

Genoeg reden kortom om je nog snel aan te melden via http://www.kennislabvoorurbanisme.nl/aanmeldformulierbootcampveiligruhr/

Of kijk eerst voor meer info op: http://www.kennislabvoorurbanisme.nl/bootcampveiligruhr/

chemiepark

Daarom doen wij mee aan het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving

plaatjeruhrEerlijk is eerlijk, toen wij een jaar geleden werden gevraagd door het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving om samen te werken aan de organisatie van kennisateliers, hadden we geen idee waar het over ging.
Maar nu weten we hoe belangrijk het is. En we hopen dat u ook meedoet om Nederland veiliger te maken.

Ja, natuurlijk kenden we de vuurwerkramp in Enschede, natuurlijk hadden we gehoord van bijna rampen in Moerdijk, natuurlijk wisten we dat chloortreinen maar beter niet konden ontsporen. Maar dat je daar in het ruimtelijk ontwerp van de omgeving rekening mee moest houden, daar hadden ook wij nooit bij stilgestaan. We wisten niet van micromorts, veiligheidszones, plasbranden.

Wij gingen er altijd vanuit dat ontwerpers er in hun ontwerp rekening mee hielden dat wij ons zo veilig mogelijk door de stad konden bewegen. Dat zij rekening houden met groepsrisico’s. Maar dat is dus niet zo. Ontwerpers maken keuzes. De hele dag door. En soms zijn die keuzes gunstig voor de externe veiligheid en soms niet. En heel vaak houden ze er helemaal geen rekening mee. Omdat ze geen idee hebben waar het over gaat. Dan worden ze wel achteraf terecht gewezen door veiligheidsexperts. Maar dan is het te laat, dan komt er hooguit een compromisje uit. Met iets minder slachtoffers, als het misgaat.

We leven in een onzekere wereld. Een wereld vol risico’s. En ik weet ook echt wel dat we al die risico’s niet kunnen vermijden. En dat doodgaan hoort bij het leven. Maar ik stel dat moment graag nog even uit. En ik wil ook niet dat mijn geliefden wat overkomt. En daarom hoop dat ruimtelijke ontwerpers er in hun ontwerp wél rekening mee houden dat impact van een ontploffing, brand of aanslag zo klein mogelijk is. Hoe groot dat misschien ook is.

Daarom zijn wij er trots op dat we mogen meedoen aan Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving. Daarom erger ik me dat veel studenten die een ruimtelijke opleiding doen, hier maar zijdelings van weten. En daarom doen wij dat. Via summerschools, bootcamps en kennisateliers. En we willen u vragen om dit aan zoveel mogelijk studenten door te vertellen, zodat uiteindelijk onze omgeving nog veiliger wordt.

Volgende activiteiten:

‘Bootcamp Veilig Ontwerpen in het Ruhrgebied’ (24-26 feb) – http://www.kennislabvoorurbanisme.nl/bootcampveiligruhr/

Kennisatelier Veilig Ontwerp (9 feb Leerdam) – http://www.kennislabvoorurbanisme.nl/studenten-gezocht-voor-kennisatelier-veilig-ontwerp-9-feb-leerdam/

Studenten gezocht voor Kennisatelier Veilig Ontwerp (9 feb Leerdam)

Samen met het Netwerk Ontwerp Veilige Omgeving organiseert het Kennislab Ontwerpateliers voor vakprofessionals. Tijdens deze sessies wordt in een presurecooker-omgeving door een team van professionals in één dag tijd een creatieve oplossing geschetst aan een ruimtelijk oplossing voor externe veiligheid.
Ter voorbereiding op de ontwerpateliers, vindt voorafgaand aan ieder atelier steeds een kennisatelier plaats. Studenten doen deze dag samen onderzoek naar de achtergronden van de cases die centraal staan bij het ontwerpatelier.  In 2016 vinden er weer drie van deze onderzoeksdagen plaats, waar we 6 – 8 studenten (per sessie) voor zoeken die onderzoek willen doen (en daar een uniek netwerk voor terugkrijgen). De eerste daarvan is op 9 februari in Leerdam. Daarvoor kun je je nu aanmelden.

Leerdam LPG

Of lees eerst hoe een Kennisatelier werkt en wat je er moet doen.

Leerdam (9 feb): Bouwen rond een LPG-station
Nederland is op sommige plekken knap vol. Omdat functies dicht op elkaar zitten kan externe veiligheid in de knel komen. Hoe lossen we dat op? Daarover gaat het bijvoorbeeld in Leerdam op februari van 10 tot 16 uur.

In Leerdam bestaat een situatie zoals die er op zoveel plekken in Nederland is. Woningen, een school en winkels dicht bij elkaar naast een LPG-station. Dat gaat bijna altijd goed. Maar áls het mis gaat…? Welke maatregelen kun je treffen bij nieuwbouw? En hoe gaat de gemeente om met bewoners, scholieren en andere gebruikers van het gebied rond de risicobron? Liggen er kansen voor risicocommunicatie?

We richten ons in Leerdam op de bestaande bouw en de plannen voor nieuwbouw rondom het LPG-station aan de Schalkseweg. Aan de rand van het invloedsgebied van het LPG-station wordt een gebied herbestemd voor woningbouw.

Bij de bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de woningbouw aan de overzijde van de Schalkseweg werd eens te meer duidelijk dat er bij nieuwbouw maatregelen nodig zijn op het gebied van externe veiligheid. Deze voorwaarden zijn meegegeven aan de ontwikkelaar (BAM) die inmiddels concrete plannen heeft.

Bij de bestaande woonwijk achter het tankstation zijn echter geen bijzondere maatregelen getroffen. Daar staan woningen dichter op de risicobron dan de nieuw te bouwen woningen, zonder dat daar extra regels of maatregelen voor gelden. In die wijk staat ook een middelbare school, een basisschool en op iets grotere afstand een klein winkelcentrum.

Een situatie als deze komt op veel plaatsen in Nederland voor. Bouwkundige aanpassingen op basis van de huidige inzichten worden te ingrijpend en begrotelijk. Toch is het niet ondenkbaar dat bewoners van de iets oudere woningen zich afvragen waarom zij niet worden beschermd met extra maatregelen terwijl dat bij de nieuwe woningen wel gebeurt.

Tijdens het Kennisatelier op 9 februari (10 tot 16 uur in Leerdam) onderzoeken we de achtergronden van de case en op 18 februari schetsen we samen met professionals een oplossing.

Even voorstellen: veiligheidsexpert Durk

Nu de veiligheid in onze steden steeds vaker onder druk staat kan een veiligheidsexpert bij het Kennislab voor Urbanisme niet ontbreken. En die hebben we gevonden: Durk van der Werf. Vanaf februari komt hij Lab Amersfoort versterken met zijn kennis en skills. Even voorstellen dus.

Pasfoto‘Hallo allemaal, ik ben Durk van der Werf. Mijn laatste jaar van de opleiding Integrale Veiligheid, welke ik in Leeuwarden volg, is inmiddels al halverwege en het is een eer om mijn afstudeerstage bij het Kennislab te mogen doen. Ik heb een passie voor veiligheid en die passie deel ik graag met anderen. De mogelijkheid om na te denken over manieren om de leefbaarheid in de stad te verbeteren en rekening te houden met verschillende invalshoeken is bij het Kennislab aanwezig, en dat maakt het voor mij absoluut een geschikte afstudeerstage.

Ik ben ervan overtuigd dat er door samen te werken met verschillende specialismen en door het betrekken van  burgers bij het thema veiligheid er veel kan worden verbeterd. Zowel op sociaal gebied als op gebied van veiligheid (wat natuurlijk ook nauw met elkaar verbonden is). Veiligheid en beleid hoeft niet saai te zijn, het is maar net hoe je ermee omgaat. Zeker in deze tijd van spanningen is het belangrijk om veiligheid goed te organiseren en er bewust mee bezig te zijn. Om daarin te slagen is een goede basis nodig en daar draag ik graag mijn steentje aan bij om die te creëren.’

Durk zal in het lab o.a. samenwerken met Sabien, die we al eerder voorstelden.

Lab organiseert Bootcamp Veilig Ruhr

plaatjeruhrOp 24, 25 en 26 februari (in de voorjaarsvakantie) gaan we met een groep studenten (en net afgestudeerden) naar het Ruhrgebied. Dit is één van de meest interessante stedelijke gebieden in West-Europa. Ooit was dit het domein van kolen en staal. Van de industriebaronnen. Nu gaat het over Industriekultur, herstructurering, sociale problemen, maar ook economische vooruitgang.
Dat wil niet zeggen dat alle gevaren verdwenen zijn. Ook hier is veilig ontwerpen een belangrijk thema, al is het maar omdat in de loop van de geschiedenis functies op een wonderlijke wijze gemengd zijn. En het gevaar van alle kanten kan komen. Want onder de grond ligt een oneindig stelsel van mijnschachten en -gangen.

Lees hier alles over het Bootcamp.

Yee-Chin, Tim, Lamia en Thomas winnen Summerschool

Yee-Chin Cheung, Tim Wolvers, Lamia Towalski en Thomas Otterman hebben de hoofdprijs van 2000 euro gewonnen tijdens de summerschool ‘Extreme Sports & Extreme Urbanism’ die we de afgelopen dagen hebben georganiseerd op de Maasvlakte. Ze kregen de hoofdprijs uit handen van juryvoorzitter Hans Leeflang die hun idee roemde om de combinatie van ambitie en realisme.

En zo kwam ook een einde aan drie dagen summerschool. Die letterlijk zonnig begon, maar woensdagochtend nogal nat en winderig werd. En dus werden de presentaties van ondernemer Fred Baptist en Frank Bouman van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (die ons bijpraatte over het juridisch kader, gehouden in een van de huisjes waar de studenten al drie dagen huisden. Krap, maar ach, wat zal het.

En daarna ging iedereen weer hard aan het werk. Want de deadline wachtte. Om half 2 werden de studenten verwacht in Futureland waar via een pecha kucha en posterpresentatie het idee werd verteld aan de jury bestaande uit Hans Leeflang (Ministerie Infrastructuur en Milieu), Frank Bouman (Ministerie Infrastructuur en Milieu), Aron Duindam (Provincie Zuid-Holland), Alet van ’t Eind (netwerk Ontwerp Veilige Omgeving) en Tjerk Ruimschotel (ambassadeur van Veilig Ontwerpen).

Drie dagen werk had de volgende ideeën opgeleverd:

groepsfoto_summerschool (3)Groep 1 (WINNAAR) – Yee-Chin Cheung, Tim Wolvers, Lamia Towalski, Thomas Otterman
>> The Save Haven – Connecting the dots.
Via een toeristische route worden recreanten in contact gebracht met het indrukwekkende bedrijfsleven op de Maasvlakte. Een ‘Industrietour’ naar Ruhr-voorbeeld, maar dan in werkende industrie. Daarvoor worden voorlichtingscontainers gebruik en waar mogelijk worden extreme sporten (of lichtere varianten) gecombineerd met de bedrijven.

Bekijk video: https://youtu.be/SLkelrZne70?t=8s

Groep 2 – Ruben Dijkhof, Marlieke Janssen, Marloes van Noorden, Ellen Scholten, Brian Hamelink
>> Indijkig Bouwen
Combineer de kantoorfuncties van de bedrijven op de Maasvlakte in een dijkgebouw en creëer een win-win: betere werkomstandigheden voor kantoorpersoneel en procesoperators bedrijven, meer veiligheid en ruimte voor recreanten om zich om te kleden en te douchen enzovoorts. En waarde creatie in de duinen.

Bekijk video: https://youtu.be/SLkelrZne70?t=6m29s

Groep 3 – Matthijs Roos, Anne van Soest, Lindsey van der Lans, Etiënne Doorson
>> Monster Beach
Maak het strand van de Maasvlakte exclusief voor extreme sporters. Dat verlaagt de totale recreatiedruk, omdat de doelgroep kleiner is dan de 10.000 recreanten die er mogen komen en past bij het imago van de Maasvlakte. Laat het sponsoren door Monster of Red Bull en organiseer er extreme sports events. Maak mensen trots dat ze op zo’n coole plek werken

Bekijk video: https://youtu.be/SLkelrZne70?t=13m19s

Groep 4 – Arjan Gerritsen, Charlotte Vagevuur, Jorrit Zuidema, Mirthe Vos, Gijsbert van den Bor
>> Kennis-Shelter
Bouw kleine units voor extreme sporters waar ze telkens weer worden gewezen op de gevaren van de Maasvlakte. Doordat ze dit telkens zien, komt het net zo diep in hun onderbewuste als de safety-procedure in het vliegtuig. De units kunnen ook dienen als verzamelpunt bij een calamiteit.

Bekijk video: https://youtu.be/SLkelrZne70?t=19m59s

Groep 5 – Dafne van der Heijden, Nienke Quist, Skadi Renooij, Imco Jansen
>> Maasvlakte 3
De toekomst van de Maasvlakte is een veilige. Daarom wil groep 5 van de Maasvlakte een proeftuin maken voor veiligheid. Veiligheid is daarbij een ruim begrip: dat gaat over bedrijven, sporten, maar ook met milieuveiligheid en circulaire economie. Zo ontstaat de derde Maasvlakte, de verbeterde versie van Maasvlakte 1 en 2. Als locatie is Futureland gekozen, dat zijn naam dan weer eer aan doet.

Bekijk video: https://youtu.be/SLkelrZne70?t=26m29s

Aftellen naar summerschool veilig ontwerp

summerschoolOver precies één week begint de Summerschool Extreme Sports & Extreme Urbanism. En we hebben er zin in! Want in drie dagen hopen we nieuwe ideeën kennis op te doen, nieuwe ideeën te bedenken en nieuwe mensen te ontmoeten.

En dus zijn we aan het aftellen en zijn we de komende week druk met het indelen van groepen, de laatste briefing naar de sprekers en het pakken van onze koffers. En kijken we hoopvol naar die hittegolf die er aan komt. Want dat we een beetje bruiner terugkomen dan we gaan, vinden we helemaal niet erg.

Lees hier meer.

Borne is weer wat veiliger

We kijken met veel plezier terug op de eerste onderzoeksdag ‘Ontwerpen voor een Veilige Omgeving’ op 7 mei in Borne. 8 zeer gemotiveerde studenten onderzochten op die dag de inns en outs van de toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen (en ander treinverkeer) door Borne. De resultaten werden samengevat op 3 posters die worden aangeboden aan vakprofessionals die op 19 mei onderzoek doen naar de achtergronden van deze case. En op die dag ook met oplossingen komen.

Na een inspirerende inleiding van Alet van ’t Eind, programmamanager bij het verbeterprogramma verantwoordingsplicht groepsrisico, en een rondleiding door het gebied (waar we onder andere te gast waren bij architectenbureau Te Kiefte), gingen de studenten op onderzoek bij deskundigen. Dat leverde verrassende inzichten op over de veiligheidscontouren rond het spoor (er zijn vrijwel geen harde conctouren), de grote hoeveelheid treinen door Borne en impact van groepsrisico’s.

Na het inventariseren van de problemen (en net voor het afsluitende bezoek aan de lokale ijssalon) brainstormden we over andere oplossingen. Bijvoorbeeld over de vraag of tankwagons niet veel veiliger ontworpen kunnen worden en waarom er bij elke trein met gevaarlijke stoffen niet automatisch ook een of meerdere tankwagons met bluswater meerijdt.

Binnenkort is er weer een onderzoeksdag veilig ontwerpen.

 

Lab organiseert Summerschool en Kennisateliers Veilige Omgeving

Na de vuurwerkramp in 2000 stond groepsrisico op de kaart in Nederland. En, hoe wrang ook, dat leidde tot allerlei acties die de ramp in Enschede hadden kunnen voorkomen. Typisch geval van ‘als het kalf verdronken is.’

veilige omgevingBeleidsmakers, externe veiligheidsdeskundigen, bedrijven, gemeenten, iedereen leerde de lessen van Enschede, alleen de ruimtelijk ontwerpers blijven achter. Groepsrisico’s, want daar hebben we het over in Enschede, worden te weinig meegenomen in het ruimtelijk ontwerp. (Voor wie nu al afhaakt: groepsrisico’s gaat over rampen waarbij veel dodelijke slachtoffers kunnen vallen.) Dat ontwerpers geen rekening houden met groepsrisico is raar, want juist ruimtelijk ontwerpers zijn specialist in het combineren van belangen. (meer…)