Stad moet een boekenkast zijn

Ja, dat leest u goed. De stad moet een boekenkast zijn. En onze rol is om die boekenkast van het blauw met gele warenhuis in elkaar te gaan zetten. En ja, dat zal waarschijnlijk veel gevloek, geruzie en frustratie gaan veroorzaken maar net als met het product van de Zweedse gigant; aan het eind ben je best trots op wat je bereikt hebt. Volgt u mij nog? Nee? Ik zal het even uitleggen.

De stad is aan het veranderen. Sterker nog; de hele wereld is aan het veranderen. De technologie is zich op een bizar tempo aan het ontwikkelen en door het internet zijn we constant met alles en iedereen over de hele wereld verbonden. Daarnaast is iedereen zich heel bewust van de keuzes die hij of zij maakt, vormen we heel doelgericht onze identiteit en vinden het toch wel lekker als die net een beetje anders is dan die van anderen. We hebben dus kennis van alles, we weten precies wat we willen en we willen dat ook zeker kunnen etaleren. Regeltjes zijn lastige obstakels die ons hierin belemmeren. Draaf ik door? Misschien, maar we zien toch in dat we kritischer worden ten opzichte van opgelegde beperkingen.

Dus; de mens kan en wil handelen naar eigen inzicht en hierbij met rust worden gelaten. Moeten we dan ieder voor zich gaan ons eigen dingetje gaan doen? Het beeld van chaos begint op te doemen. Al die individuele verhalen naast elkaar; een overload aan identiteit. De stad zou totaal identiteitsloos zijn. De stad is een slaaf van haar gebruikers en heeft niks meer te zeggen. Niets staat meer vast, niks is meer duidelijk; al wat rest is een opeenhoping van verhalen die rommelig naast en door elkaar liggen. Duizenden geweldige boeken die totaal hun kracht verliezen door de overvloed en het gebrek aan orde. Dat moeten we niet willen, maar wat dan wel?

U raadt het al, we komen dichterbij het boekenkast-principe. Al die eigen verhalen, al die uitingen van identiteit, al die ideeën voor en over de stad; hoe geven we die de ruimte? Als ruimtelijk ordenaars zit het in onze aard om ordelijkheid te creëren in situaties waar chaos zou kunnen ontstaan. Helderheid over regels is dan ook een must. Maar moeten we ook echt alles afbakenen? Is het belangrijk dat een gebouw een detailelement op de hoek heeft? Zit er nou echt zoveel verschil tussen een werkfunctie en een woonfunctie? Ik geloof van niet.

Als ruimtelijk ordenaars van de toekomst moeten we mogelijkheden scheppen hoor ik vaak. Ik vind van niet, want dan ben je in principe weer aan het sturen. We moeten de mogelijkheden niet scheppen want die worden al wel opgemerkt; we moeten de invullingen van deze mogelijkheden op elkaar afstemmen in de stad. We moeten dus een boekenkast in elkaar zetten, de boeken oppakken en dezen op een logische en mooie manier hierin etaleren zodat elk boek het meest tot zijn recht komt.

Hoe gaan we dit doen? Net als bij eerdergenoemde meubelgigant ben je nergens zonder een handleiding. We hebben het allemaal wel eens in overmoed geprobeerd om een meubelstuk in elkaar te zetten zonder de handleiding te raadplegen. Wat een succes was dat hè? We moeten dus een handleiding opstellen voor de stad en hoe deze de initiatieven kan faciliteren op een ordelijke en logische wijze. Deze handleiding ligt aan de basis van de stad van de toekomst.

Dus; we hebben een handleiding en nu moeten we de boekenkast in elkaar zetten. Hierbij is het belangrijk dat je kennis hebt van wat je doet en ook open staat voor hulp van anderen en een handleiding. Open minded en samenwerkend gaan we aan de slag met de stad. En dan gaan we de boeken in de kast zetten. Dat is een lastige. Wat ik een mooie en logische volgorde vind, is voor de ander afschuwelijk en rommelig. Door open te staan voor elkaars visies en door samen te werken in het ordenen van al die verhalen moet er een succesvol resultaat uit komen. Wees niet bang voor een sprookjesboek op de plank met encyclopedieën; juist die afwisseling kan het geheel interessant maken.

En dan staan de boeken in de boekenkast; klaar! Nee, natuurlijk niet. We moeten de boeken blijven lezen, nieuwe boeken een plek blijven geven en boeken die niet meer gelezen worden ook weggooien. Het blijft een dynamisch geheel; maar door oppervlakkige richtlijnen te stellen kan dit ordelijk tot uiting komen. Zo bouwen we samen aan een mooiere stad, een geweldige verzameling van verhalen in een mooie boekenkast. En daar mogen we best wel een beetje trots op zijn.

Karst Rauhé – Kennislab voor Urbanisme Amersfoort